Nooit uitgekeken: Douma exposeert 143 werken in K38

LEEK - Ruim zestig jaar aan landschappen, stillevens en portretten, uitgevoerd in bijna elke techniek die hij in zijn lange carrière onder de knie kreeg: vanaf 1 augustus vult Jan-Ernst Douma (80) de volledige galerie van Kunstencentrum K38 in Roden met 143 werken. De expositie, met de veelzeggende titel MIMESIS, is de eerste solotentoonstelling op deze locatie en een unieke blik op een schilder die zijn hele leven trouw bleef aan één principe: alles wat hij vastlegt, heeft hij ook echt gezien.

‘Dat komt uit de tijd van Plato,’ vertelt Douma over de titel. ‘Mimesis betekent nabootsing. De mens had toen al de behoefte om zich te laten inspireren door zijn omgeving, en probeerde die op zijn manier na te bootsen.’ Voor Douma is dat principe nog altijd de kern van zijn werk. ‘Ik ben een beelddenker,’ zegt hij. ‘Ik heb altijd de aanschouwing nodig, het beeld. Ik werk zelden vanuit de fantasie.’ Wie zijn werk ziet, herkent daarin ook wel iets van het impressionisme.

Om zo’n grote expositie te kunnen vullen, was Douma al sinds januari in de weer. ‘Ik had wel werk voor vier galeries,’ vertelt hij. ‘Dat moest allemaal ingelijst en gesorteerd worden.’ K38 vroeg hem zelf om de expositie te houden, vanwege de enorme hoeveelheid werk die hij in zijn loopbaan heeft opgebouwd. Op de expositie is ook een grote leestafel te vinden met boeken die van zijn hand zijn verschenen, en artikelen die door anderen over hem zijn geschreven. 

De atelierfiets
Een bijzondere blikvanger op de expositie is Douma’s driewielige atelierfiets, die hij zelf ontwierp en die door een bevriende familiekennis in metaal werd uitgevoerd. De fiets krijgt in de weekenden een vaste plek op MIMESIS, al kan Douma hem eigenlijk niet missen. ‘Zodra hij weer even nodig is, rij ik hem er gewoon weer uit,’ zegt hij lachend.

‘Omdat ik niet zo gemakkelijk ter been ben, doe ik heel veel op de fiets,’ legt Douma uit. ‘Het voordeel is dat ik op plekken kan komen waar ik te voet of met de auto niet kan komen.’ Zo kan hij ook parkeren op schaduwrijke plekken zonder bankjes, en zich daar toch laten inspireren door het landschap.

De fiets zit vol technische snufjes: hij is verstelbaar en voorzien van magnetische strips waarop een waterbakje, penselenpotje en mengbakje worden vastgezet, en ook papier kan hij er met magneetjes op fixeren. ‘Hij is dus wind- en weerproef,’ zegt Douma. 

Internationale erkenning
Terwijl de expositie in Roden wordt opgebouwd, hangt er ook elders werk van Douma. Deze maand is er nog een expositie te zien in de kerk van Tolbert, in het kader van Kunst in Kerkenpad. Ook loopt in het Erste Bezirksmuseum Innere Stadt in Wenen nog altijd de bruikleen van 49 aquarellen die Douma in 2007 maakte; het museum onderzoekt inmiddels de mogelijkheid om de serie aan de vaste collectie toe te voegen.

Nooit uitgekeken
Douma studeerde al op zijn zestiende aan de academie in Rotterdam, en later, inmiddels getrouwd, aan de Koninklijke Academie in Den Haag. Hij bracht zijn hele loopbaan door in het onderwijs en gaf onder meer vakdidactiek aan Academie Minerva in Groningen. Hij hoopt dan ook veel oud-leerlingen en studenten in Roden te ontmoeten. Ook na zijn pensioen bleef hij zich ontwikkelen: enkele jaren geleden ontdekte hij de houtdruktechniek, die hij sindsdien in Groningen bestudeert. Ook die resultaten hangen nu op MIMESIS.

Wat hem op zijn leeftijd nog altijd drijft? ‘Ik denk dat het zo diep in mijn genen zit,’ zegt Douma. ‘Ik vergelijk mezelf altijd met schrijvers, zangers, alle mensen met een creatief beroep. Dat schuif je niet zomaar aan de kant. In onze beroepen ben je nooit uitgekeken.’

De expositie MIMESIS is van 1 tot en met 23 augustus te zien bij Kunstencentrum K38 aan de Kanaalstraat 38 in Roden. De opening is op zaterdag 1 augustus om 15.00 uur door kunsthistoricus Peter Kooke, die op zondag 9 augustus om 14.00 uur ook een lezing geeft over het ‘en plein air’ schilderen van Turner, Constable en de Haagse School richting het impressionisme.