Stichting Het Sprookje is zeventig jaar en omvat geschiedenis in jubileumboek
LEEK – Het boek ‘Sprookjes bestaan… echt! Al 70 jaar’, dat tot stand kwam door Jan de Jong en Ina Broeils verhaalt de geschiedenis van de betoverende voorstellingen die generaties zijn bijgebleven. Meer dan 150.000 kinderen hebben in al die jaren de sprookjes van Het Sprookje in Leek en Tolbert bezocht
‘We zijn denk ik de enige nog in Groningen, die deze vorm van toneel opvoert. Ook in Drachten wordt heden ten dagen nog steeds een Sprookje ten tonele gebracht,’ vertelt De Jong, voorzitter van de stichting Het Sprookje Leek. ‘Omdat dit zo uniek is, besloten Ina en ik een boek te schrijven over de geschiedenis van ons Sprookje. Tijdens het schrijven van het boek kwamen we tot een bijzondere ontdekking. Op 7 december 1953 vond de eerste voorstelling plaats. Toen wist niemand dat ‘Ali’s Avontuur’ de start zou zijn van een jarenlange traditie.’ Het initiatief kwam van juf Dijk, onderwijzeres van de eerste openbare lagere school in Leek. Lang werd gedacht dat Het Sprookje bedacht was als tegenhanger van het Kerstfeest op de Christelijke scholen. ‘Dat was en is geen positief gedachtengoed. Maar gelukkig bleek die bewering niet juist.’ Daarvoor gaat de geschiedenis nog verder terug, in ieder geval tot 1920. In Hilversum vond de Sint Nicolaasvereniging het niet fraai dat kinderen die niet meer in de Goedheiligman geloofden, niet van het mooie feest konden profiteren. Er werd besloten om kindervoorstellingen te maken voor de ‘ongelovigen’. W.G.F Bauer wist een speciaal stuk te schrijven en in 1923 vond de eerste uitvoering plaats van De Sinterklaas van Mijnheer Schraap. ‘Door de stevige zuidwestenwind, waaide het concept over naar de noordelijke provincies. Ook in Leeuwarden werd toen een Sprookje opgevoerd. In de jaren hierna werden er steeds meer Sprookjes in Friesland ten tonele gebracht,’ vertelt De Jong met een glimlach. Volksonderwijs afdeling Vredewold-Leek besloot in 1953 voor de kinderen in Leek mee te gaan in deze traditie, Er werd tijdens de vergaderingen gesteggeld over een eventuele klucht, maar de knoop werd doorgehakt en er werd besloten om een sprookje op te voeren. De toegang voor dit eerste Sprookje was 30 cent per kind en werd opgevoerd in het Corso Theater.
Cruciale beslissing
De beslissing om dit door te zetten bleek cruciaal. In het begin werden de Sprookjes vooral opgevoerd door middenstanders. Zo waren de bakker, de schilder, de timmerman, de kweker en drogist op het toneel te zien. Later werden dat veelal mensen uit het onderwijs. Zo ook Ina Broeils. In 1975 stond ze net een jaar voor de klas en werd gevraagd om mee te doen. Opmerkelijk is, dat J.J. Bierling, die onder zijn pseudoniem James Breamley het stuk Mi Ma Mo schreef, dat voor het eerst in 1964 werd opgevoerd, later Ina’s schoonvader werd. Hetzelfde stuk dat tijdens de jubileumeditie deze week voor de zevende keer wordt opgevoerd. Ze kan zich nog goed herinneren dat ze zelf een kind was en voor het eerst oog in oog kwam met Het Sprookje. ‘Wat was dat spannend. We liepen de donkere zaal binnen, trappen op en zochten in de duisternis een plekje. Opeens gingen de gordijnen open, het licht ging aan en wat ik toen zag was betoverend mooi.’ De Jong: ‘En die betovering weten we nog steeds over te brengen. Er zijn heel veel kinderen uit minder bedeelde gezinnen die voor de eerste keer een voorstelling in een theater zien. Daarom wordt dat beeld zo in het geheugen gegrift. Vraag maar een willekeurig iemand in Leek of Tolbert, jong of oud. De meeste zullen zich Het Sprookje nog herinneren.’
Dertig uur schilderwerk
Tot 2010 was Broeils medeverantwoordelijk voor het decor. Ook dit jaar heeft ze de kwast weer ter hand genomen. ‘Een decor is pas af, wanneer het een bepaalde verwondering creëert als je ernaar kijkt. Kinderen moeten echt dat ‘wauw-effect’ krijgen. Het is ook een intensieve klus. Meer dan dertig uur aan schilderwerk zit erin, dan is de bouw nog niet eens meegerekend.’ Vooral de draak die iedere keer in Mi Ma Mo verschijnt is een van de hoogtepunten. Aan het boek werd begin van dit jaar begonnen en daarvoor werden complete archieven uitgeplozen en vele gesprekken gevoerd. ‘Dan kom je tot de conclusie dat er nogal wat jubileums meespelen’, aldus Broeils. ‘Onze vereniging bestaat zeventig jaar, Mi Ma Mo is in 2024 zestig jaar oud en al veertig jaar hebben we dezelfde penningmeester.’ De Jong: ‘En we hebben vijfendertig jaar in het Corso gespeeld en vijfendertig jaar in De Postwagen. Eén jaar moesten we uitwijken naar het Dorpshuis, toen de Postwagen helaas door brand niet meer in gebruik was.’ Dat Het Sprookje zo succesvol is, blijkt ook uit de belangstelling vanuit de gemeente Westerkwartier. ‘Op 18 november hebben we het boek gepresenteerd. Ook wethouder Bé Schollema en de toenmalige locoburgemeester van Leek waren aanwezig. Schollema stond nog even stil bij het feit dat wij bij het 45e Sprookje de Leekster Tak hadden ontvangen. Een erkenning voor ons harde werk en de bijdrage aan de culturele ontwikkeling van de kinderen. Het Sprookje voelt zich onderdeel van de Leekster en Tolberter gemeenschap. Het is een monument, ingebakken in deze regio. Bussen vol leerlingen komen ieder jaar weer kijken.’ Het Sprookje geeft dit jaar negen voorstellingen. Zes voorstellingen zijn voor kinderen, één voor deelnemers met een beperking van De Zijlen, één voor mensen met dementie en hun mantelzorgers en tot slot een openbare voorstelling waar elke belangstellende naar toe kan. De Jong: ‘Voor De Zijlen geven we al 42 jaar een voorstelling, voor mensen met dementie doen we dit nu voor de tweede keer. We zien dat het heel waardevol voor deze mensen is, zo ook voor ons. Maar net zo zeer voor de kinderen. Het is van belang dat zij vroegtijdig met veel cultuur in aanmerking komen. Die kans willen we niemand onthouden.’ De openbare voorstelling is op donderdag 14 december 2024 in De Postwagen te Tolbert en begint om 20.00 uur. Daarvoor is iedereen welkom. De entreeprijs is acht euro. Geïnteresseerden die het boek ‘Sprookjes bestaan… echt! Al 70 jaar’, kunnen deze voor tien euro aanschaffen.
