Wie durft er in het wespennest van Ajax te stappen?

Het zat er al even aan te komen, maar nu is het officieel: John Heitinga is niet langer de trainer van Ajax. De 0-3 thuisnederlaag tegen Galatasaray was de genadeklap. Met een vierde plek in de Eredivisie en nul punten in Europa is het woord ‘crisis’ in Amsterdam niet langer een overdrijving, maar een pijnlijk feit.

Alsof dat nog niet genoeg was, gooide technisch directeur Alex Kroes ook de handdoek in de ring door zijn positie beschikbaar te stellen. Fred Grim, pas net binnen als assistent, mag nu als interim-coach de boel draaiende houden, te beginnen zondag tegen FC Utrecht.

Iedereen weet dat Grim een tussenpaus is. De echte vraag die door de Johan Cruijff ArenA gonst: wie durft het aan om zijn vingers te branden aan dit zwalpende elftal?

Welk type trainer heeft dit Ajax elftal nodig?

Voordat we namen noemen, moet de clubleiding bepalen welk profiel ze zoeken. De harde cijfers liegen er niet om. Met 28 tegendoelpunten in vijftien duels is de verdediging zo lek als een mandje.

Tegelijkertijd is de aanval, traditioneel het visitekaartje van Ajax, compleet tandeloos. Dit is een probleem dat je als fan direct voelt, maar dat door de data keihard wordt bevestigd. Voor wie graag de statistieken induikt, is een snelle blik op topscorervoetbal.nl genoeg om de ernst van de situatie in te zien.

Die website houdt nauwkeurig alle Eredivisie-data bij, van goals tot hattricks. Normaal gesproken verwacht je dat Ajax-spitsen vechten om de koppositie in dat klassement, maar nu is de naam van een Ajax-speler in de top 10 nergens te bekennen. Dat gebrek aan scorend vermogen, gecombineerd met de defensieve chaos, bewijst dat het probleem dieper ligt dan alleen de trainer.

Is de droomkandidaat wel bereikbaar?

Als je het de fans vraagt, is er maar één man die de club kan redden: Erik ten Hag. Zijn naam galmt door het stadion. Hij is de enige kandidaat met wie de supporters direct vrede zouden hebben. Na zijn teleurstellende periodes bij Manchester United en een razendsnel ontslag bij Bayer Leverkusen is hij vrij.

Belangrijk detail: hij heeft een goede lijn met de (nu opgestapte) Alex Kroes; de twee hebben recent nog samen gezeten. Toch zijn er enorme hobbels. Ten Hag zou mentaal geknakt zijn na zijn laatste ontslagen en het afbreukrisico is gigantisch. Als hij nu instapt en faalt, is zijn heldenstatus in Amsterdam voorgoed beschadigd.

Kiest Ajax voor de ‘oude’ Nederlandse stempel?

Als Ten Hag onhaalbaar blijkt, komt de club al snel uit bij andere bekende namen. Frank de Boer wordt genoemd. Weet je nog, de man van de vier kampioenschappen op rij? Hij deed dat ook in een tijd dat de selectie niet overliep van kwaliteit.

Het probleem is dat alles wat De Boer na Ajax deed (Inter, Crystal Palace) faliekant mislukte. Zijn voetbal wordt nu door velen gezien als te behoudend en te saai voor de Amsterdamse school.

Een andere veteraan, Alex Pastoor, wordt door analisten als Mario Been getipt. Pastoor is vrij na zijn ontslag bij Indonesië en staat bekend als een uitstekende organisator die pragmatisch resultaat boekt. Hij kan een team ‘drillen’, maar de vraag is of zijn stijl past bij de Amsterdamse wens voor attractief voetbal.

Kijken naar de innovatie in de Eredivisie

Misschien moet Ajax het dichter bij huis zoeken, bij trainers die momenteel wél indruk maken. Dick Schreuder (NEC) werd afgelopen zomer al genoemd. Hij laat zijn team attractief en aanvallend voetballen, iets waar ze in Amsterdam naar snakken. Hij zit echter vast aan een lang contract.

Ook Paul Simonis (VfL Wolfsburg) was in beeld. Na zijn wonderjaar bij Go Ahead Eagles worstelt hij nu in Duitsland en staat hij onder druk.

Of wordt het toch een buitenlandse gok?

De naam die al jaren valt, is Kjetil Knutsen. De Noor maakt al seizoenenlang indruk met FK Bodø/Glimt. Knutsen staat bekend om zijn ijzersterke tactiek en aanvallende spel, precies wat Ajax zoekt. Maar de man heeft nog nooit een club buiten Noorwegen gecoacht, én zijn contract loopt pas eind dit jaar af.

Een andere gok is de jonge Iñigo Pérez van Rayo Vallecano. Deze 37-jarige Spanjaard zou de droomkandidaat zijn van Marijn Beuker. Afgelopen zomer durfde de clubleiding het echter niet aan en kozen ze voor het ‘veilige’ Ajax-DNA van Heitinga. Misschien durven ze het nu wel?

De conclusie is pijnlijk duidelijk

Als je alle opties op een rij zet, is de conclusie pijnlijk. De perfecte kandidaat bestaat niet. De droomkandidaat (Ten Hag) is een enorm risico voor zijn eigen reputatie, de ‘oude rotten’ (De Boer) zijn tactisch ingehaald, en de vernieuwers (Schreuder, Pérez) zijn duur of te onervaren.

De keuze die Ajax nu gaat maken, is misschien wel de belangrijkste in tien jaar tijd. Gaan ze voor het vertrouwde ‘Ajax-DNA’, dat met Heitinga zo hard heeft gefaald? Of durven ze een gok te wagen? Fred Grim moet tijd kopen. Ajax lijkt stuurloos, een schril contrast met de teams waartegen ze vroeger streden. Zelfs in de glorietijd kon het misgaan; fans in het Noorden herinneren zich nog goed de legendarische 1-3 winst van FC Groningen in De Meer in 1985, toen een ontketende Johan Neeskens als ‘aanjager’ Ajax op de knieën dwong. De club snakt niet alleen naar een nieuwe trainer, maar naar een leider van dat kaliber.