Scherp debat lijsttrekkers Westerkwartier: ‘Wie kiest er voor een betrouwbare overheid?
ADUARD - Donderdagavond veranderde de grote zaal van Hotel Aduard in een strijdtoneel waar de lijsttrekkers van de 8 politieke verkiesbare partijen van de gemeente Westerkwartier met elkaar in debat gingen. Dit Lijsttrekkersdebat Westerkwartier werd georganiseerd door de Krant en de Streekkrant. Een volle zaal zag hoe scherpe woorden niet geschuwd werden. Amper begonnen aan de eerste stelling gooide Koos Siegers de knuppel in het hoenderhok: ‘Wie kiest er voor een betrouwbare overheid?’, uitte hij luid. Misschien wel dé vraag van de avond die de partijen probeerden te beantwoorden. Wanneer ben je betrouwbaar als partij en welke belofte wil je nakomen?
Jan Riemeijer, lijsttrekker van het CDA Westerkwartier moest zaterdagavond bekendmaken dat hij zich terugtrok. ‘Eerder deze week heb ik vernomen dat vanwege mijn betrokkenheid in een onderzoek in een lopende strafzaak er geen VOG zal worden verleend. Daarom heb ik besloten om mij per direct terug te trekken als lijstrekker en daarmee uit de campagne.’
Rond 19.00 uur begon Hotel Aduard vol te stromen met politieke aanhang en geïnteresseerde inwoners. Banners en spandoeken kregen een plekje; er werden heel wat handen geschud. Debatleider Martijn Folkers opende om 19.30 uur de avond. Eerst kreeg Maria Wijnands, samen met haar man Wildo eigenaar van de Krant en de Streekkrant, het woord. ‘Als krant is dit de periode om het verschil te maken. De meeste inwoners volgen niet veel van de lokale politiek. Het is aan ons die vertaalslag te maken en daar doen we juist in deze verkiezingsperiode extra hard ons best voor.’
Duurzaamheid
Het eerste debat werd gevoerd door Richard Lamberst (VZ), Koos Siegers (ChristenUnie), Emil Klok (GroenLinks/PvdA) en nieuwbakken lijsttrekker Tim Venekamp van de SGP. Waar deze laatste zijn vuurdoop had en soms nog even moest zoeken naar het beste statement, wist ‘oudgediende’ Siegers wel hoe het spelletje werkt. ‘Wie is er voor een betrouwbare overheid?’ gooide hij er dus in, zodra hij de kans kreeg. ‘Dit gaat toch puur om afspraken die we al met elkaar gemaakt hebben?’ De partijen spraken over ‘zon op land’. VZ en SGP waren uitgesproken tegen; CU en GL/PvdA voor. ‘We hebben het uiteindelijk maar over een zonneveld ter grootte van 0,002% van de hele gemeente’, haalde Klok aan. Ook stelde hij dat het belangrijk is niet meer afhankelijk te zijn, maar zelfvoorzienend te kunnen zijn in energie. Siegers snapte er ‘werkelijk niks van’. Lamberst stelde dat de wereld er vijf jaar geleden ten tijde van de gemaakte afspraken, er heel anders uitzag. ‘Hoeveel land willen we dat er verloren gaat aan zonnepanelen? Hoeveel mag het kosten? Ruimte is schaars. We moeten keuzes maken, want we willen hier ook wonen en recreëren. In zonnepanelen kan je niet wonen.’ Venekamp vond dat de boeren al genoeg onder druk staan. ‘We willen niet ook nog eens het land van ze afpakken.’ Betutteling, aldus Siegers, die stelde dat de boeren de keuze om hierin mee te gaan prima zelf kunnen maken. Ook Klok viel hem bij. ‘Ik herinner me een motie van VZ dat de boer zelf regie moet kunnen houden. Wie bent u om te zeggen dat zij geen zonnepanelen op hun land mogen plaatsen? ‘Zou u het leuk vinden als de vriezer het straks de hele dag niet doet?’, stelde Siegers nog stevig. ‘We zijn gewoon veel meer stroom gaan gebruiken met elkaar.’ De SGP wacht liever op alternatieven zoals waterstof. Ook een kerncentrale zou een optie zijn, opperde Venekamp, waarop Klok fijntjes opmerkte dat ook deze 60 hectare in beslag zou moeten nemen.
Huisvesten statushouders
De tweede stelling richtte zich op het huisvesten van statushouders. De achterstand van eerder is weggewerkt, nadat Westerkwartier een stevige reprimande kreeg van de provincie, maar er ligt alweer een nieuwe taakstelling. Mag woonruimte voor statushouders ten koste gaan van woonruimte voor eigen inwoners? D66 en CDA waren vóór; VVD en Sterk Westerkwartier toonden tegen. Rogier van ‘t Land (D66) en Jeroen Betten (VVD) vonden elkaar wél in het punt dat de huidige coalitie meer woningen had moeten bouwen. Anneke Laan (Sterk Westerkwartier) kreeg het als enige coalitiepartner daarin te verduren. Zij was stellig over haar tegen: ‘het is tijd dat onze eigen echte Westerkwartierders absolute voorrang verdienen. Je zal maar dertig plus zijn en nog in het tuinhuisje bij je ouders in de tuin moeten wonen.’ Ook gaf zij aan dat de achterstand per 1 januari weggewerkt is. ‘Eems Delta heeft een achterstand van wel 400, waarom zouden wij altijd het beste jongetje van de klas moeten zijn?’ Van ‘t Land sprak niet over statushouders, maar over ‘nieuwe Westerkwartierders’. ‘We hebben afspraken gemaakt en met het niet nakomen, laten we ook onze collega’s in Ter Apel in de steek.’ CDA beaamde dit: ‘Statushouders zijn ook Nederlanders. Het punt zit hem in de woningen. Er zijn er 240 te weinig gebouwd. Uiteindelijk hebben we het nu over 37 statushouders die we moeten huisvesten; dat zijn maar 10 tot 15 woningen. Hadden we genoeg woningen gebouwd, dan hadden we die 37 mensen allang geplaatst. En hadden we trots kunnen zijn dat zij een plekje hebben gekregen in onze prachtige gemeente.’ Laan zwakte haar bod nog wat af: ‘We willen ze niet per definitie niet plaatsen, maar wachten tot eigen inwoners een plekje hebben gekregen.’
Woningmarkt
De woningmarkt werd verder besproken in de derde stelling: ‘de gemeente Westerkwartier moet voorrang geven aan inwoners uit de eigen gemeente bij nieuwbouwprojecten.’ GroenLinks/PvdA was als enige tegen, tegenover VVD, CDA en SGP. ‘Wij staan voor verbondenheid’, aldus Tim Venekamp (SGP), ‘dat betekent ook dat je in de gemeenschap moet kunnen blijven wonen waar je vrienden en familie ook toe behoren.’ Emil Klok bleef terugkomen op één punt: ‘Wie is de eigen inwoner dan? En wie bepaalt dat?’ Hij noemde de voorrang voor inwoners uit de gemeente ‘op slot zetten’ en voegde er scherp aan toe: ‘Met dit soort regels had Richard Lamberst niet eens terug kunnen komen vanuit Tubbergen naar Leek’. Het CDA wilde zich er samen met de SGP wel aan wagen, maar de VVD was het eens met Klok en zette in op zaken niet moeilijk maken en regels afschaffen. De raad heeft alleen de bevoegdheid om in het geval van nieuwbouw regels toe te passen; dat het daarmee ophoudt, beaamden alle partijen. Al snel zagen partijen kans andere standpunten rondom woningbouw erin te fietsen. Klok die aangaf dat jongeren wellicht meer geholpen zouden zijn als er gekozen zou worden voor andere vormen van woningbouw, zoals hoogbouw en tiny houses. En Betten die stelde dat de welstandscommissie afgeschaft moest worden. ‘De woningvoorraad kan beter op gang komen met minder regels.’ SGP richt zich op inbreiding. ‘Nieuwbouw in de dorpskernen en als het er dan écht buiten moet, dan moet het passen bij het karakter van het Westerkwartier.’
Infrastructuur
Sterk, VZ en de ChristenUnie spraken zich in een laatste stelling uit vóór een rondweg om Leek; D66 was als enige tegen. ‘De stelling impliceert met het woord ‘moeten’ een noodzaak’, vond Van ‘t Land (D66), ‘en wij zijn niet tegen een rondweg, maar we denken dat we het geld als Westerkwartier wel anders nodig hebben.’ Lamberst (VZ) stond er helder in: ‘Het is niet de vraag óf, maar wanneer. Inwoners hebben last van de toenemende verkeersdrukte in het dorp en hierdoor staat de leefbaarheid onder druk.’ Geertje Dijkstra-Jacobi nam namens Sterk Westerkwartier deel aan dit debat. Zij gaf aan dat er al wel 50 jaar gepraat wordt over deze rondweg. ‘Sindsdien is er enorm veel woningbouw gepleegd en zijn bedrijfseconomische activiteiten ook compleet veranderd’, verklaarde zij de noodzaak van de rondweg. Volgens Siegers was het échte pijnpunt niet het feit of de rondweg er gaat komen, maar de investering die ervoor nodig is. ‘Deze gaat ons te boven. Je hebt een partij nodig met tentakels die overal reiken. Dit gaat lokaal niet regelen’, was hij duidelijk. ‘Zeker wel’, pareerde Lamberst, ‘de navigatie in mijn auto gaat ook gewoon richting provinciehuis en Den Haag.’ Hij kreeg het ook van Van ‘t Land te verduren: ‘Dit stond in 2021 al in de verkeersvisie. Sindsdien is er één voorlichtingsavond geweest. Als je dit zo belangrijk vindt als partij; jullie zaten in de coalitie, regel het dan ook.’ Van ‘t Land (D66) maakte een slimme knipoog naar de discussie over zon op het land: ‘Elke 10 kilometer weg kost 20 tot 30 hectare grond. We hadden het net over 40 hectare zonnepanelen waar VZ tegen is.’ Dijkstra-Jacobi kreeg de zaal even tegen toen zij van debatleider Folkerts hoorde dat de coalitie niet geleverd had: ‘ik hoor pas vanaf 18 maart bij Sterk Westerkwartier.’ Het leverde haar gejoel en verontwaardiging uit de zaal op. Zij schatte in dat het traject nog tientallen jaren in beslag zal nemen. ‘Zorgvuldigheid boven snelheid. Lobby is nu belangrijk: het Westerkwartier heeft ambities. Daarvoor is een bestuurder nodig die zelf aan het stuur gaat zitten.’
In korte één-op-één interviews kregen kijkers thuis en aanwezigen de kans de lijsttrekkers ook nog even op een andere manier te leren kennen. Jan Riemeijer moest kiezen tussen zes zetels voor het CDA of met FC Groningen Europa in en ging toch voor het eerst. ‘Waar gaat u de groei vandaan halen?’ vroeg debatleider Folkers hem. ‘We zijn een middenpartij waar velen zich thuis kunnen voelen. Ik denk dat ook meer ondernemers zich in onze standpunten kunnen vinden.’ Anneke Laan (Sterk) moest aangeven of zij mét of zonder VZ in een coalitie wilde. ‘Je moet altijd kijken waar je elkaar kunt vinden. Maar als je op dezelfde lijn zit, waarom dan niet?’ Richard Lamberst verkoos Leek boven Tubbergen en het mooiste plekje in de gemeente werd - na lang wikken en wegen - tóch Nienoord. Hij is liever wethouder dan journalist: ‘ik kan in deze rol ontzettend veel voor de gemeente betekenen en daar krijg ik heel veel energie van.’ Koos Siegers werkt het liefst in stilte: ‘We denken serieus dat mensen naar onze vergaderingen kijken, maar als we dat los zouden laten, zouden we wel 2 à 3 uren eerder klaar zijn.’ Rogier van ‘t Land verkoos raadslid boven Dorpsbelangen. ‘Er is weinig anders in het leven waar je zoveel van leert. Je komt echt met alle aspecten van de samenleving in contact.’ Tim Venekamp kreeg het dilemma of hij liever met CDA of ChristenUnie in een coalitie zou willen zitten en koos voor de laatste, omdat deze het meest bijbelgetrouw is. Op de vraag wat de SGP gaat toevoegen, antwoordde hij: ‘Wij zijn een stukje conservatiever.’
Het debat is nog steeds volledig terug te kijken via dekrantnieuws.nl en destreekkrant.nu. Bovendien schoven alle lijsttrekkers ook nog bij de podcast Politiek aan Tafel aan voor een nazit. Deze aflevering is inmiddels online te beluisteren. Deze avond werd georganiseerd door de Krant en de Streekkrant in samenwerking met de griffie van de gemeente Westerkwartier, Sikko Cazemier Beeld en Geluid, Hotel Aduard en de podcast Politiek aan Tafel.
