Scheidsrechter en sportliefhebber Jan Fokkens
‘Ik ben helemaal fan van rugby geworden’
Jan Fokkens is al een paar jaar scheidsrechtersbegeleider op de Gala-avond. Maar de Groninger doet veel meer. Hij hanteerde zelf jarenlang de fluit (ook op het LVG) en is als zeventiger nog actief als rapporteur bij de KNVB en begeleider op het veld. Fokkens kan alles vertellen over het in de voetballerij immer spraakmakende scheidsrechtersvak en zijn betrokkenheid bij het Leekster Voetbalgala.
Fokkens is van oorsprong Groninger. Om precies te zijn Siddeburen, waar hij zelf ook een balletje trapte bij de plaatselijke VV. ‘In die tijd had je nog geen jeugdafdeling. Het was wachten totdat je de leeftijd had van senior.’ Na Siddeburen speelde hij nog bij Lycurgus, waarna Fokkens verhuisde naar Haren en terechtkwam bij Gorecht. ‘Omdat ik last kreeg van mijn rug ben ik gestopt met voetballen en werd wedstrijdsecretaris. Bij een jeugdwedstrijd was er geen scheidsrechter te vinden. Ik ben toen deze wedstrijd gaan fluiten. Ik vond het zo leuk, dat ik me voor een volgende wedstrijd weer heb aangemeld.’ Na omzwervingen via Zuidlaren waar hij de fusies nog meemaakte woont hij tegenwoordig in Annen.
Omdat zijn scheidsrechtersambitie zo groot was heeft Jan zich aangemeld bij de KNVB. ‘Ik werd in alle hoeken van district Noord gestuurd. Dat was prachtig. En ik heb tot mijn 61e landelijk gefloten. Ook wedstrijden van Leekster Eagles. In de winterperiode kwam ik in aanraking met de zaaltoernooien in Gieten, het Protos Weering en Leekster Voetbalgala. Op een gegeven moment vroeg Marja Wardenier: jij kent de jongens wel, wil jij de rol van begeleider op je nemen? Dat doe ik alweer een jaar of acht. Op het Gala kom ik scheidsrechters van vroeger tegen. De finale van VV Leek tegen VEV’67 is me altijd bijgebleven. Het was uniek dat beide Leekster clubs de eindstrijd haalden. Maar ik heb de laatste wedstrijd van Leekster Eagles ook meegemaakt als rapporteur. Er zaten niet meer dan honderd toeschouwers op de tribune. Vroeger was het altijd volle bak. Ik herinner me ook een wedstrijd in de Eredivisie met John de Bever, de geweldige zaalvoetballer. En onze noordelijke topper Harrie Zwiers. Als ik hem tegenkom is er gelijk herkenning.’
Sportliefhebber
Jan Fokkens is een echte sportliefhebber. Dat kwam ook door zijn werk als ambtenaar sportzaken (hij werkte eerder voor de gemeentepolitie). En is een fanatieke volger van het Nederlands elftal. ‘Tussen 1992 en 2010 heb ik alle wedstrijden bezocht, uit en thuis. Mijn zoon heeft nu dezelfde tik. Hij woont in Tilburg. We maken een afspraak als Oranje ergens speelt. Onlangs waren we erbij in Dublin. Je denkt dan aan een voetbalsfeer. Maar in de kroegen wisten ze niet eens dat Ierland speelde. Die mensen keken naar het WK Rugby. Als voetballer zou je eens naar een rugbywedstrijd moeten gaan. Er is niemand die zonder bloed op het veld staat. En als er iemand voor dood op het veld ligt, lapt een EHBO-er de speler op en gaat het spel verder. Ik ben helemaal fan van rugby geworden.’ Van geheel andere orde was een wedstrijd van het Nederlands Dovenelftal in Leek. ‘Het gefluit horen die mensen natuurlijk niet, maar ze hebben wel richtingsgevoel. Je doet het dan met armgebaren.’
Managen
Desondanks blijft hij het volgen van voetbal ook leuk vinden. ‘Het mooie aan fluiten is het managen van wedstrijden. In al die veertig jaar dat ik scheidsrechter was was er geen wedstrijd gelijk. Er vond altijd iets plaats, wat nog nooit gebeurd is. Er is wel een bepaald soort verharding ontstaan. Het ontzag van vroeger is verdwenen. Je leeft nu in een tijd waarin de normen en waarden door iedereen zelf wordt bepaald. Dan moet je wel heel veel van je hobby houden.’ Jan Fokkens weet inmiddels ook alles van de VAR. ‘Je dacht dat je van de discussies af was, maar dat is dus niet zo. Als rapporteur komen we vaak bij elkaar. Op een gegeven moment zaten we met 25 man naar een voorval op het beeldscherm te kijken. Ieder deed zijn zegje. De ene helft vond dat het A moest zijn, de anderen B. Wij moeten scheidsrechters beoordelen. Maar met de meningsverschillen begint het al.’ Anekdotes? ‘Ik floot een keer een wedstrijd van Omlandia. Na tien minuten was er een blessuregeval en lag het spel stil. Op dat moment komt er een oudere man het veld in en zegt ‘sorry, ik ben vergeten de stadionklok aan te zetten.’
Terug naar het Gala. ‘De sfeer is er altijd goed. Er wordt weleens gescholden, maar dat moet je zien als sfeer en daarin ga je mee. In de zaal fluiten is moeilijker omdat het veel sneller gaat. Je moet heel alert zijn. Ik zat als rapporteur wel eens te kijken en te noteren. Prompt vroeg ik me af waar de bal gebleven was. De wedstrijd speelde zich alweer af in een andere hoek.’
Jan Fokkens kijkt uit naar het komende toernooi. ‘Ik trof Marja op de Rodermarkt. Ik heb gelijk in de agenda gekeken. Of het paste? Geen probleem, dan zijn we er weer.’