Waarom moet het Oekraïense gezin Roden verlaten?
RODEN – Een rechtszaak, een bevel tot overplaatsing en een begeleider met goede bedoelingen die niet meer welkom is op de opvanglocatie aan de 1e Energieweg. Op 31 juli om half 7 ‘s avonds ontving de familie, bestaande uit vader Serhii, moeder Angelina, en hun twee zonen Rodion (17) en Bohdan (14), een brief van de gemeente. Hierin stond dat ze op 2 augustus hun biezen moeten pakken en zich moeten melden in Barneveld, 180 kilometer verderop. De reden? Volgens de gemeente voelen veel medebewoners zich niet meer veilig.
Afgelopen maandag deelde de rechter telefonisch mee dat de familie voorlopig in de opvang mag blijven wonen. Toch zegt de gemeente door te gaan met de plannen voor overplaatsing. Maar wat is de echte reden? Frans Labberton, die de familie als NT2-docent in het verleden lesgaf en hen als vrijwilliger begeleidde bij de inburgering, heeft ook de negatieve kant van de gemeente en de opvanglocatie ervaren. ‘Het is een hele vreemde zaak. De uitspraak van de rechter was dan ook geen verrassing. Tijdens de rechtszaak uitte de rechter openlijk dat hij de redenen van de gemeente, op zijn zachtst gezegd, weinig concreet vond.’ Het gezin is geworteld in Roden en ziet een verplaatsing naar Barneveld dan ook niet zitten. Labberton: ‘Ze hebben al eerder, vanwege de oorlog in hun thuisland, in veel hectiek hun spullen moeten pakken, zo voelde het dit keer ook. Mevrouw werkt als psychotherapeute voor Vluchtelingenwerk en heeft notabene als tolk gefungeerd voor de gemeente Noordenveld in de communicatie met de bewoners van de diverse opvanglocaties. Haar man werkt als vrachtwagenchauffeur bij Medikamente die Grenze in Peize en beide kinderen zitten op basketbal bij Flying Red in Roden. Daarnaast wil een van de zonen na het voorbereidend jaar aan het Alfa-college, bouwkunde studeren aan de Hanze en gaat de ander naar havo-2 op de Lindenborg in Leek. Ze kunnen en willen hier niet weg; ze voelen zich hier thuis. Al doet de gemeente er alles aan om dit gevoel af te breken.’
Ontstane situatie
Op 3 juli moest Serhii als cursist een taaltoets maken op het Alfa-college in Groningen. Hij zag dat een medecursist de antwoorden deelde en samen met twee anderen de toets moeiteloos doorkwam. Lisnychyi besloot hier een melding van te maken. Deze medecursist woonde ook op de locatie van de familie Lisnychyi. ‘Zij was niet gediend van deze actie en besloot de familie, samen met andere cursisten, op te zoeken op 11 juli. Samen met medewerkers van de opvang is ze een gesprek aangegaan. Sindsdien gaan er aardig wat roddels rond en wordt er getreiterd,’ vertelt Labberton. ‘Volgens de gemeente escaleerde dat gesprek. Maar in het rapport dat is opgesteld door de beveiliging van de opvanglocatie, staat slechts dat de beveiliger ‘’het gevoel had dat dit wel eens kon escaleren en dat hij op gepaste afstand bleef staan zodat hij had kunnen ingrijpen indien het nodig was geweest’’. De toets vond plaats onder verantwoordelijkheid van het Alfa-college die op de hoogte was van de vermeende fraude maar niet ingreep om de online pesterijen de kop in te drukken. De gemeente had de vermeende fraudeur simpelweg naar het Alfa-college kunnen verwijzen en dan was deze ophef helemaal niet nodig geweest. Daarnaast werd mevrouw Lisnychyi haar eten een keer afgepakt door een medewerker en aan een andere bewoner gegeven. Met een lege maag kwam ze mijn klas binnen. Ook zegt de gemeente dat ze een briefje, zonder afzender, zou hebben ontvangen, waarin stond dat ze haar kinderen te vaak alleen zou laten. Volgens het locatiemanagement was dat niet gebruikelijk in Nederland. Maar puberkinderen zijn wel vaker eventjes alleen als hun ouders nog niet terug zijn van hun werk.’
Terug naar de brief van 31 juli. Daarin stond dat de familie zich uiterlijk 2 augustus, twee dagen later, kon melden in de gemeente Barneveld. Een dag later kwam de gemeente met vier man sterk het terrein van de opvanglocatie op. ‘Een uiterst bedreigende situatie. Er werd zelfs gedreigd dat de politie zou worden ingeschakeld om het gezin te verwijderen. Uit paniek besloten ze een advocaat in de arm te nemen. Die las de eisen van de gemeente, maar deze bleken ongegrond.’ De gemeente heeft kort na de brief aangegeven de datum te verruimen naar 12 augustus. Waarom er zo’n haast was met de uitzetting is niet duidelijk geworden.
Ongegrond
Als reden voor de overplaatsing stelt de gemeente dat vele medebewoners zich niet veilig voelen bij het gezin Lisnychyi. ‘Onzin,’ aldus Labberton. ‘Bij de taaltoets van 3 juli waren naast meneer Lisnychyi, slechts drie mensen aanwezig van de locatie aan de 1e Energieweg. De vermeende fraudeur woont overigens in de praktijk niet meer op de locatie. Daarnaast hebben alle overige bewoners handtekeningen ingezameld en hun steun betuigd aan de familie Lisnychyi. Er is dus niemand op die locatie die zich onveilig voelt. Volgens de gemeente hebben medebewoners dit gedaan onder dwang van de familie.’ Een andere reden die de gemeente aanvoert, is dat de familie illegaal een huisdier hield. ‘Ze waren uit Oekraïne gevlucht met een klein hondje. Deze logeert bij mij, omdat het op de opvanglocatie, om onduidelijke redenen, niet is toegestaan om huisdieren te houden. Daarvan ben ik op de hoogte. Op een dag wilde ik mijn moeder bezoeken en meldde mij met het hondje bij de beveiliging op de opvang omdat het beestje anders veel te lang alleen zou zijn. Ze vonden het prima dat de kinderen van de familie Lisnychyi het hondje uit gingen laten. Diezelfde dag heb ik de hond weer opgehaald.’ Een dag later ontving Labberton een locatieverbod voor het terrein van een jaar. De reden? Volgens het management van de opvanglocatie had hij de huisregels overtreden. ‘In de rechtbankstukken las ik dat ik twintig keer gezien zou zijn op de locatie met de hond, en dat is tegen de regels. Ook dat is ongegrond en niet waar,’ stelt Labberton.
Tot slot vindt de gemeente overplaatsing noodzakelijk omdat vader Serhii Lisnychyi commercieel bijverdiende op de locatie. ‘Dat is verwaarloosbaar en de rechter vroeg zich af of dat nou een reden was om de familie uit te zetten. Serhii was in Oekraïne kapper en knipte op de opvang af en toe de haren van wat oudere dames zodat die niet zelf naar het dorp hoefden. Hij ontving vijf euro voor de moeite; het was zijn hobby, zijn liefhebberij. De locatiemanager heeft zelfs een ruimte voor de knipbeurten ingericht. En als Serhii duidelijk was gemaakt dat dit niet was toegestaan, was hij zonder moeite gestopt. Maar dat hoorden we pas tijdens de rechtszaak.’ Nog frappanter is dat de mevrouw die tijdens de toets gefraudeerd zou hebben óók een bedrijf heeft op het terrein. Deze staat zelfs ingeschreven sinds 28 juli op het adres van de opvang en dit wordt wél getolereerd door de gemeente. ‘De allergrootste vraag is: waarom wordt de familie Lisnychyi gestraft op basis van ongefundeerde beschuldigingen en beschermt de gemeente hen juist niet tegen de aantijgingen van een oud-medebewoner, waar alles mee begon? Sterker nog, waarom wordt zij van alle kanten geholpen en past de gemeente geen hoor en wederhoor toe op de gestelde beweringen?’ Wat Labberton en de familie het meeste pijn doet, is de houding van de gemeente. ‘Totaal geen medemenselijkheid, juist in de week waarin de thuisstad van deze familie met heftige bombardementen geconfronteerd werd. De advocaat van de gemeente heeft de familie zelfs maffiafamilie genoemd. Gaan we zo om met kwetsbare nieuwkomers? Bizar dat de gemeente Noordenveld ongegrond en onberedeneerd een familie wil verwijderen en deze zelfs betiteld als maffiafamilie. De familie Lisnychyi had gehoopt dat dit soort praktijken uit de Sovjettijd tot het verleden behoorden.’ De gemeente Noordenveld wil nu nog geen reactie geven en wacht de definitieve uitspraak af.