Parkeerplaats wordt Thuisplaats voor insecten

Kunstproject in De Onlanden verbindt kinderen en de natuur

PEIZE - Een groep eerstejaars leerlingen van de Ronerborg staan in een halve cirkel op de stoffige parkeerplaats in natuurgebied De Onlanden. Aandachtig luisteren ze naar kunstenaar Koos Buist, die uitlegt hoe ze kunnen bijdragen aan het kunstproject ‘Thuisplaats’. Samen wordt een deel van de parkeerplaats in de komende maanden omgetoverd tot een walhalla voor insecten.

Buist wijst naar een een aantal kleine wallen en heuvels. Dit was eerst een stuk van de parkeerplaats, het wordt een eilandje waar insecten zich kunnen vestigen. Jongeren van verschillende scholen, waaronder het Terra college en de Ronerborg, dragen daaraan hun steentje bij. Ze gaan namelijk ongebakken bakstenen omvormen tot ideale schuilplaatsen voor insecten. “Deze stenen komen uit Pekela en zijn gemaakt van echte Groningse klei”, legt de kunstenaar uit. Naast hem staan een paar voorbeelden van de stenen op tafel. De oorspronkelijke rechte lijnen zijn verdwenen en vervangen door groeven en gaten, waar beestjes straks een veilig heenkomen kunnen vinden. De hoop is dat de jongeren zo doordrongen worden van het belang van insecten. “Ze spelen een cruciale rol in ons eigen bestaan”, stelt Buist.

Voordat het zover is schudden de leerlingen hun creativiteit los door ‘puinbeestjes te maken. Buist laat zien wat het idee is. Hij heeft wat puin, steen en een stekker verzameld van de parkeerplaats. Samen met wat takjes legt hij ze bij elkaar tot ze een insect vormen. “Wat is een insect eigenlijk”, vraagt hij de leerlingen. “Het zijn kleine beestjes met zes of acht poten”, oppert een jongen uit de groep. “Klopt, een insect heeft altijd zes poten. Als het acht poten heeft dan is het een spin.” Zo gauw zijn insect tot stand is gekomen worden de kinderen losgelaten, ze duiken de bosjes in en speuren in het stof naar geschikt materiaal.

Na een paar minuten krijgen de eerste beestjes gestalte. Tessa kijkt met een kritische blik naar haar creatie en besluit dat het zo goed is. “Het is een vlinder. Voor de rug heb ik een botje gebruikt dat ik in de bosjes heb gevonden. Het is wel een beetje creepy”, zegt ze. Het project ligt haar wel, ze is namelijk sowieso al veel in de natuur te vinden. “Ik ga vaak met mijn buurjongen in het bos bij ons huis spelen. Dat is hartstikke leuk, we bouwen vaak hutten van gevallen bomen.” Klasgenoot Finn deelt haar enthousiasme. “Het is leuk”, zegt hij terwijl hij verder zoekt naar het laatste steentje dat zijn insect helemaal afmaakt. Ondertussen is Koos Buist begonnen met alle scheppingen vastleggen met een camera.

Aan het begin van de ochtend is alle leerlingen gevraagd om een anonieme vragenlijst in te vullen die meet hoe verbonden de jongeren zich voelen met de natuur. Aan het einde van de activiteiten vullen ze een tweede versie in, om zo te meten of de activiteiten het gevoel van verbondenheid vergroot hebben. Het onderzoek wordt gedaan door Renske de Jonge, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zelf was ze vandaag verhinderd, daarom nemen Jane Brinkers en een andere vrijwilliger het werk over. Brinkers heeft de formulieren van een eerdere bijeenkomst al eens bekeken. “Er zijn vaak grote verschillen tussen de verbondenheid aan het begin en aan het einde van de sessie, dat is leuk om te zien.”

Voor docent Eric Hartman is het een mooi project om zijn leerlingen naartoe mee te nemen. “Het onderwerp is zeker belangrijk. De kinderen leren zo over de verbinding tussen de natuur en de maatschappij.  We proberen wel vaak met de leerlingen buiten de deur te komen. Voor hen is dit hartstikke belangrijk, dit soort lessen vind je niet in een klaslokaal.” Over het algemeen gedragen de leerlingen zich keurig, luisteren ze aandachtig en gaan goed met de opdrachten aan de slag. Vanzelfsprekend raken soms afgeleid en willen ze gewoon loltrappen. “Het blijven pubers”, zegt Hartman. “Dat is nog een goede reden om ze mee te nemen naar dit soort dingen. In de klas gelden er regels, maar buiten de deur is dat natuurlijk net zo. Daar moeten ze mee leren omgaan.”

Koos Buist maakt veelzijdige kunst, van theater en film tot landschapskunst. Thuisplaats ontwikkelt hij samen met mede-kunstenaar Maria Pask. Rode draad in Buist zijn werk is de relatie tussen mens en natuur. Het project in de Onlanden is een goed voorbeeld van ‘ecologische kunst. “Kunst is voor mensen, het ecologische onderdeel is voor de dieren”, legt hij uit. Daarbij verwijzen de kunstenaars naar de historie van het gebied. De bakstenen, gemaakt van Groningse klei, zijn daar een voorbeeld van. De lokale geschiedenis komt ook terug in de afmetingen van de vijver en het eiland die aan het einde van de parkeerplaats gegraven zijn. “In dit gebied had je vroeger huisplaatsen. Daar woonden de boer en zijn gezin in dezelfde ruimte als hun dieren. De afmetingen van zo’n huisplaats komen overeen met de omtrek van het project. Daar hebben we ook de naam van afgeleid.”

De bakstenen die door de leerlingen worden omgetoverd krijgen een plekje op de middelste heuvel van het afgegraven stuk parkeerplaats. De gracht eromheen wordt vervolgens onder water gezet en dan is Moeder Natuur aan zet. De hoop is dat planten en insecten hun kans schoon zien en er een weelderige oase ontstaat, waar wandelaars en fietsers in het gebied van kunnen genieten.