Noordenvelder Jolande van Luijk
PEIZE - Wie de drempel overstapt bij de oude school in Peize, voelt het meteen: hier woont en werkt een kunstenaar. In een zonovergoten tuin met zwart-witte kippen en bloeiende narcissen, vind je Jolande van Luijk. Onder het genot van een verse muntthee in de zon vertelt ze over haar weg van de Westlandse kassen naar haar textielatelier in de kop van Drenthe.
Hoewel Jolande nu de rust en ruimte in het noorden omarmt, liggen haar wortels in het Zuid-Hollandse 's-Gravenzande. Als dochter van een glastuinder kreeg ze de mentaliteit van het aanpakken met de paplepel ingegoten. "In het Westland heet dat dan dat je een tuindersdochter bent," lacht Jolande. "En wat je daaraan overhoudt is dat je hard leert werken. Of je dat nu wil of niet, alle kinderen moeten helpen in het bedrijf. Als ik dan om geld vroeg, zei mijn vader: 'Je krijgt toch te eten? Je hebt een bed.' Pas in de puberteit mocht ik ergens anders werken om echt wat te verdienen." Ondanks de harde lessen van de tuinbouw, koestert ze warme herinneringen aan haar jeugd aan de bosrand. Die diepgewortelde liefde voor groen en ruimte is altijd gebleven.
Het was uiteindelijk de liefde die Jolande dertig jaar geleden naar het noorden bracht. Haar man, die in Groningen had gestudeerd, kreeg er een baan aangeboden en vroeg of ze alsjeblieft met hem mee wilde. "Ik zei: alleen als we een huis krijgen waar ik een atelier heb aan huis. Ik wilde altijd werken, lesgeven en mooie dingen maken." Waar die wens in de overvolle Randstad onmogelijk bleek, "Zelfs een schuurtje is daar te veel gevraagd", vonden ze in Peize hun droomplek. "Dat we dit pand hier konden kopen, daar durf je niet naar te zoeken, dat verzin je niet." De oude school bood precies wat ze zocht: een ruime woning met een atelier ter grootte van een klaslokaal, waar ze haar artistieke vleugels de vrije ruimte kon geven.
Dat ze met textiel aan de slag ging, begon voor Jolande overigens vanuit een puur praktische noodzaak. "Ik ben absurd lang en ik heb lange benen. Om broeken goed te laten passen ben ik mijn eigen broeken gaan naaien." Wat begon als een handige oplossing, groeide razendsnel uit tot een artistieke uitlaatklep. Ze experimenteerde volop met opvallende stoffen, verknipte oude gordijnen en creëerde excentrieke ontwerpen. "Ik vond het ontzettend leuk om mij kunstzinnig uit te drukken in mijn kleding. In de stad had je daar ook het publiek voor."
Haar fascinatie voor de materie dreef haar naar de lerarenopleiding textiele werkvormen. "Ik merkte dat ik daar zo ontzettend blij van werd. Ik ben een echte docent; daar leer je alle technieken en echt mensen helpen." De tijd van grote producties maken, zoals het verkopen van hoeden en sjaals op kunstmarkten, ligt inmiddels achter haar. Tegenwoordig focust ze zich volledig op lesgeven, het maken van unieke kunst en exposeren, waaronder indrukwekkende grote wandkleden. "Dat is veel werk en daar maak ik er maar één van. Ik ben absoluut niet van de herhaling; dan word je een fabriek."
Wie door haar huis en atelier loopt, ziet dan ook een fascinerende mix van materialen. Haar hoofdtechniek is het 'nat vilten', een ambachtelijk proces met wol en water. Maar ze gaat nog een stap verder door handgeschept papier te maken van vezels uit de vrije natuur en haar eigen tuin. "De sprieten van sneeuwklokjes, hyacinten, narcissen en uien; ik kook ze en haal de vezels eruit." Het resultaat is levendig, uniek en weerspiegelt puur natuur.
Naast het creëren is haar grootste drijfveer om anderen te helpen hun eigen creativiteit te herontdekken. "Creativiteit wordt vaak kapotgemaakt door een omgeving of leraren die zeggen: 'Levert het wel geld op, of het is een leuke hobby, maar niet toekomstbestendig.' Maar als je creatief bezig bent, kom je in een andere mindset. Je bent niet meer met je problemen bezig, maar met iets moois. Daar word je blij van."
Zelf ervaart ze die blijdschap momenteel sterker dan ooit. Na een bewuste pauze tijdens de coronaperiode, een tijd waarin ze stopte met exposeren om dicht bij zichzelf te blijven en wat ze omschrijft als "heel helend", bloeit ze weer helemaal op. "Nu ben ik weer benaderd door verschillende mensen om te exposeren. Daar heb ik nu weer heel veel zin in." Binnenkort neemt ze deel aan de open atelierroute Noordenveld van 9 en 10 mei, die ze tevens mede-organiseert, en staat er een solo-expositie in Buitenpost op de agenda. Het bewijst dat creativiteit voor Jolande geen hobby of werk is, maar een manier van zijn. "Ik vermoed dat ik over tien jaar nog steeds mooie dingen maak. Of dat nou vilt is of aquarel, dat weet ik niet, maar creatief bezig zijn is voor mij als eten en drinken, een levensbehoefte."