Expositie Spirits in Stone brengt ruwe steen tot leven
PEIZE - Van 14 mei tot en met 28 juni is alweer de 14de expositie van Spirits in Stone aan de Pol 5a in Peize. Peter Smit en Dorothee Jelsma hebben ruim 100 unieke beelden in hun tuin staan, allen afkomstig uit Zimbabwe, die dagelijks te bezichtigen zijn. Naast de expositie vinden er ook workshops plaats, gegeven door de Zimbabwaanse beeldhouwer Givemore Mashaya. ‘Het is een prachtige manier om culturen met elkaar te verbinden’, zegt Smit. ‘En dat vindt gewoon hier plaats, in onze achtertuin.’
Het verhaal achter de expositie, die om de twee jaar plaatsvindt, is een heel bijzonder verhaal en Smit deelt dit dan ook graag met eenieder die het maar horen wil. Vol passie vertelt hij over het land Zimbabwe en hoe hun liefde voor de kunst ooit is ontstaan. ‘Ja, wij zijn eigenlijk uit het niets allebei kunstenaar geworden’, zegt hij met een glimlach. ‘Ik ben altijd fysiotherapeut geweest en had een goeie baan bij het ziekenhuis. Toch wilde ik heel graag iets gaan doen met ontwikkelingshulp. Ik kwam in aanraking met de organisatie Dienst over Grenzen en zij hadden op dat moment een revalidatieproject lopen in Zimbabwe, waarvoor ze nog op zoek waren naar fysiotherapeuten. Dat heb ik met beide handen aangegrepen. Ik heb mijn bezit in Leermens verkocht en reisde af naar Zimbabwe. Wat niet zo heel handig was op dat moment, was dat ik toen ook net Dorothee had leren kennen’, zegt hij lachend. ‘Gelukkig was er luchtpost en konden we elkaar schrijven. Uiteindelijk is Dorothee ook naar Zimbabwe gekomen, eerst voor een vakantie van vijf weken en uiteindelijk heeft ze ook gesolliciteerd en zijn we gaan samenwonen. Het is een prachtig land en de mensen daar zijn zo ontzettend vriendelijk. Alles ging gewoon altijd heel gemoedelijk. Om de tijd te doden ‘s avonds, je had toen geen socials, ging je bijvoorbeeld spelletjes doen, maar ook beeldhouwen was een leuk alternatief om te doen. We vonden dit beide erg leuk en zijn dat daar gaan oppakken.’
Zimbabwe is rijk wanneer het gaat om het aantal beeldhouwers dat er woont. Vooral in de hoofdstad, Harare, wonen veel beeldhouwers. ‘In Zimbabwe heb je de Great Dyke, een bergketen waar ze de ruwe steen uithalen. Het mooie is dat er verschillende soorten steen zijn en ook verschillende kleuren steen. Dat is ook het mooie wanneer je ermee aan de slag gaat, dat die kleur na polijsten naar voren komt’, legt Smit uit. En daarmee komt weer die glimlach voor de passie van het beeldhouwen naar voren bij hem. Wanneer ze vier jaar in Zimbabwe wonen, besluiten ze toch om weer terug te gaan naar Nederland. ‘Het was de politiek daar die ons deed besluiten om terug te gaan’, en dat zegt hij ook met enige weemoed in zijn stem. Maar daarmee verdween niet hun passie voor beeldhouwen. ‘Toen we voor een bezoek weer teruggingen naar Zimbabwe kwamen we Nederlandse vrienden uit Zimbabwe tegen, die beelden inkochten daar en verkochten in Nederland. Na gesprekken over en weer hebben we toen besloten om dat ook te gaan doen en daarmee is in 1999 de eerste expositie van Spirits in Stone ontstaan.’
In de achtertuin klinken de klanken van Afrikaanse muziek op dat moment en zijn drie cursisten, die de 3-daagse workshop volgen, druk bezig met beeldhouwen. Beeldhouwer Mashaya loopt van de ene naar de andere cursist om hen te ondersteunen bij hun beeldhouwkunst. In de tussentijd is hij ook druk bezig om een eerder gekocht kunstwerk van één van de cursisten te herstellen. Het kunstwerk is van Kyra, die voor de tweede keer deelneemt aan de workshop. ‘Je kunt het je niet voorstellen, maar toen ik het kunstwerk hier bracht, lag het in verschillende stukken en moet je nu eens kijken; je ziet er niets meer van, want het is volledig hersteld door hem.’ En daarmee verschijnt een grote glimlach op haar gezicht. ‘Ja, toen het was gevallen heb ik daar echt wel even last van gehad. Ik heb Peter toen gebeld om te vragen of dit te herstellen was en dat kon dus.’ Ze is op dat moment de laatste hand aan het leggen aan haar beeldhouwwerk. ‘Vorige keer heb ik een vogel gemaakt en nu een kikker.’ Onder haar handen glimt een prachtige groene schaal met daarin een kikkerhoofd. De buitenzijde van de schaal heeft ze niet bewerkt en is de ruwe steen nog zichtbaar. ‘Je begint de eerste dag met hakken, beitelen en dat is fysiek best zwaar hoor’, lacht ze. ‘Maar als je dan op een gegeven moment van Givemore te horen krijgt dat het tijd wordt voor “the next stage” dan is dat wel heel fijn hoor. Dan ga je aan de slag met vijlen en nu zijn we dus bij de laatste fase aangekomen: schuren. Hiervoor gebruiken we verschillende soorten schuurpapier, van grof naar heel fijn. Dit is mijn laatste schuurpapiertje.’ Naast haar staat haar vriendin Mariët, die haar eerste workshop volgt. Zij is bezig met een olifant. ‘Dat had ik van tevoren ook bedacht, dat ik een olifant wilde maken. Alleen had ik in gedachten dat het één met vier rechte poten moest worden, maar uiteindelijk is het één met een poot naar voren en naar achteren geworden. Dat kwam zo uit met de steen.’ Fysiek zwaar is wat ook zij bevestigt, ‘maar je hoofd wel leeg’, geeft ze lachend aan. De derde cursist is Pieter. Hij staat nog aan het begin van zijn beeldhouwwerk. ‘Het is de eerste keer dat ik deelneem aan de workshop en ik vind het fantastisch. Bezig zijn met ambachten, dat vind ik het allerleukst. In zijn hand heeft hij een beitel en een hamer. De contouren van zijn werk zijn al duidelijk zichtbaar wanneer hij vertelt wat het is. ‘Het wordt een roerdomp in paalstand, dat is een vogel.’ In de tussentijd komt Mashaya even bij hem langs om te kijken hoe het gaat. ‘Die man heeft gouden handen’, lacht Pieter. ‘He is een heel fijne leraar en als je ook ziet hoe snel hij vormgeeft!’
Ook Smit is inmiddels weer in de achtertuin om even bij de cursisten te kijken. ‘We hebben op dit moment 70 cursisten op de lijst staan, maar er is nog ruimte’, geeft hij aan. ‘De cursisten komen echt overal vandaan, nationaal en internationaal. Sommige komen zelfs vaker terug! De cursisten hebben niet allemaal van tevoren een plan van wat ze willen maken wanneer ze hiernaartoe komen en sommige stellen zelfs ter plekke hun idee bij, omdat ze geïnspireerd worden door de beelden in de tuin.’ En daarbij kijkt hij trots om zich heen. ‘5000 kilo aan steen staat hier en alles is met zorg door onszelf uitgezocht in Zimbabwe.’ De expositie duurt nog tot 28 juni en is dagelijks te bezoeken van 10.00 uur tot 18.00 uur. ‘Op de laatste dag komen de meeste van de cursisten terug om hun werk op te halen en maken we er nog even een gezellige middag van met elkaar.’ Als het aan het echtpaar ligt, is het ook zeker niet de laatste keer dat de expositie wordt gehouden. ‘In Zimbabwe zeggen ze: Tichaonana en dat betekent “We meet again” en dat is ook wat we hier telkens weer doen.’
