Ik Proat Plat: Dreug
Deurgoans moaken we ons ien t Westerkwartier drok over te veul wotter. Man wat hemmen ze der n waark van had om al dat overtollege wotter kwiet roaken. t Groaven van wieken en kenoalen ging op handkracht en met de krode. Zelfs de olle monniken van Auwerd, Kuzemer en Gerkesklooster hadden doar n dagtoak aan. Ok bij de törfwinning werd et overtollege wotter bruukt om schipkes vanuut et hoge veengebied noar Stad te brengen. Ien t noorden van t Westerkwartier werden voak sluuskes (een ziel) moakt, om aan de ene kant zeewotter te weren en bij leeg tij, overtolleg wotter op zee te lozen. De dörpen Pieterziel, Nijziel en Muntjeziel hemmen doar heur oorsprong, want bij de sluus was altied handel. De leste poar joar hemmen we met n ander probleem te moaken. Deur de hiete en dreuge zummers, nuum et mor ‘klimaatverandering’ is er zo mor n wottertekört ien ons laand.
De wotterbedrieven vertellen ons keer op keer dat we zuneger met drinkwotter omgoan moeten. Per persoon is et gebruuk best hoog en t wordt ok aal lasteger om t wotter uut de grond te kriegen en op kwaliteit te brengen. Medicienresten, PFAS en zwoare metoalen moeten der uut filterd worden en wotterwingebieden binnen der niet zo veul. Ons laand is ja vol!
Et gebruuk van drinkwotter is zowat 130 liter per persoon, per dag. Et meeste bruken we veur douchen en baddern, om de wc deur te spoelen en veur et wassen van ons kleren. Gelukkeg worden veul apperoaten steeds zuneger en hemmen de meeste toiletpotten een ‘bespaarknop’, dus dat is positief.
Niet zo lang douchen en onder de douche pissen, droagt ok n stientje bij. Eileks vremd dat we dat dure wotter zo mor ‘deur de plee’ spoelen. Mor nou komt et. Ien meneg achtertuun stijt, ok dizze zummer weer n zwembad, die wekeleks wordt veurzien van duzenden liter schoon drinkwotter. En doarnoast griep-we as et dreug wordt noar de tuunslang om de bloemkes en plantjes te besproeien.
De overheid roept al joaren ‘Geen water geven in de felle zon!’, want dan verdampt ons dure drinkwotter veuls te snel. Natuurlek is et nog veul verstandeger om regenwotter op te vangen en dat aan e tuun te geven. Dat is ok nog es beter veur de plantjes, want die hemmen gien verlet van PFAS of asprienen en stofjes die bruukt worden om t wotter weer drinkboar te moaken. De gemeente Westerkwartier helpt een handje, want ze bieden de bewoners körting (zie: https://www.westerkwartier.nl/nieuwe-subsidieregeling-voor-een-groenere-tuin) op de aanschaf.
En weer geldt: alle bietjes helpen. Dus as buurman zien zwembad verversen wil, dan niet met de slang et riool ien, mor de hiele buurt met gietertjes en emmers ien e weer om bloemkes en bomen wotter te geven. Meschien kin de auto drekt ok even schoon moakt worden? En dan noatieds, met de hiele buurt ien buurman zien zembad met ververst wotter! Dat is pas noaberschap!
‘Na regen komt… watertekort?’ was ien 2024 al de slagzin van t Waterbedrijf Groningen. Doarbij benoadrukende ze veural dat een bietje bespoaren per persoon, flink aantikt ien t geheel.
Nou is mor tweederde van et geleverde drinkwotter bestemd veur de huusholdens, de rest is veur bedrieven. Doar zitten ok n poar dikke ‘sloekers’ tussen. De 500 datacenters (denk aan Google/Facebook) bruken ien totoal 1 miljoen liter drinkwotter veur koeling. Doar stoan der ok n poar van ien Grunnen. Grootverbrukers, die meer dan 100.000 kuub drinkwotter per joar bruken, kriegen dikkere nota’s en zillen wel op zoek goan naar andere bronnen.
En wij as simpele burgers… welke bronnen hemmen wij tot onze beschikking?
Ik vang al joaren regenwotter op, ik bruuk et nog niet ien huus mor wel ien e tuun, ik heb twee IBC-vatten woar wotter vanòf et dak ien komt. Dit veurjoar is zeker dreug, want de eerste 1000 liter is al op, mor n poar buitjes en ik heb weer veurroad.
Verder heb ik nog n olderwetse regenbak, doar kom ik de zummer wel met deur, want as de IBC-vatten leeg binnen pomp ik et over noar de regenbak. Ik moet nog n nije moethond hemmen veur t zuvern van t wotter. Dus amateurvissers ik hol mij aanbevolen!
Geert Zijlstra
Mientje: “Noa regen komt wottertekört?”
