Groene bellen in de boom

In mijn tuin staat een zieke Japanse kersenboom. Toch is de boom niet leeg of nutteloos. Hij wordt deze zomer begroeid door hop. Er hangen grote, groene trossen hopbellen aan de slingerende ranken. Als ik er langs loop en zachtjes over de bellen wrijf, komt er een kruidige, harsige geur vrij.

Hop is een bijzondere plant. Het is een klimplant die in enkele maanden meters de lucht in kan groeien. In de natuur gebruikt hij bomen en struiken om omhoog te klimmen, net zoals in mijn tuin. Er wordt gezegd dat de naam hop komt van het Duitse ‘heben’ wat ‘opheffen’ betekent. De hopbel is het vruchtbare bloemetje van de plant. Van buiten ziet hij er zacht en groen uit, maar van binnen zit het geheim: kleine klierbolletjes die een gele hars bevatten. Die hars geeft hop zijn typische geur en smaak.

De bekendste toepassing van hop is natuurlijk bier. Al eeuwenlang voegen brouwers hopbellen toe tijdens het koken van de gerst en het gisten van het mengsel. Hop geeft het bier niet alleen zijn bittere smaak, maar werkt ook als een natuurlijk conserveermiddel. Zonder hop zou bier sneller zuur worden. Dat was in de middeleeuwen een belangrijke ontdekking, want bier was toen vaak veiliger om te drinken dan water.

De plant heeft ook een medicinale werking. Van oudsher wordt hop gebruikt als rustgevend middel. Een thee van hopbellen kan helpen tegen slapeloosheid en nervositeit. In sommige culturen legden mensen een zakje gedroogde hopbellen onder hun kussen om beter te slapen. Ook wordt hop gezien als spijsvertering bevorderend, tegen maagklachten en licht ontstekingsremmend. Het is dus een plant die lichaam én geest kan ondersteunen.

In Drenthe heeft hop een bijzondere geschiedenis. In het dorp Peize werd vroeger veel hop verbouwd. Otto ter Hansouwe, bierbrouwer te Groningen, kwam in Peize wonen. Omdat hopbellen voor smaak van het bier zorgen ging hij in Peize hop verbouwen. Omdat er veel vraag naar hop was, begonnen steeds meer boeren rond Peize hop te verbouwen. Dat is zo belangrijk geweest dat de gouden hopbel zelfs in het wapen van Peize terecht is gekomen. De hop uit Peize vond zijn weg naar de bierbrouwerijen in Groningen maar ook ver daarbuiten. In Groningen werd het verwerkt tot stevig, geurend ‘Cluyn’ bier dat geliefd was in de hele regio. De samenwerking tussen de hopboeren van Peize en de brouwers in Groningen zorgde niet alleen voor werkgelegenheid, maar ook voor trots: een streekproduct dat mensen bij elkaar bracht. Namen als Hopruiters, Hoppekampweg en Hoprank en het café Peizer Hopbel herinneren nog aan deze historie.

Tegenwoordig is de grootschalige hopteelt in Drenthe verdwenen. In Veenhuizen wordt nog hop verbouwd voor de brouwerij van Maallust. Toch zijn er nog steeds sporen van die oude traditie te vinden. Kleine brouwerijen en hobbytelers ontdekken opnieuw de waarde van deze plant. Hop is opnieuw populair, niet alleen vanwege de groeiende biercultuur, maar ook vanwege de aandacht voor natuurlijke en lokale producten. Wie in de kop van Drenthe goed om zich heen kijkt, kan soms nog oude hopplanten tegenkomen die zich vasthouden aan bomen of schuren.

De hop slingert zich met gemak om de kersenboom in de tuin en vormt een waterval van groene bellen. Ze geven de kersenboom een tweede leven. De geurige bellen herinneren me aan een eeuwenoude traditie van bierbrouwen, geneeskracht en vakmanschap. En elke nazomer is mijn tuin even verbonden met de geschiedenis van Peize en Groningen.

Andre Brasse – Puur Natuur – sept. 2025