Tussen oud en nieuw

Oud en Nieuw in maart? André Brasse ziet in de natuur dat dit bestaat. 

‘20 maart is de lente officieel begonnen. Maar als ik over het bospad loop, lijkt het nog niet zover. Het blad van vorig jaar ligt nog overal. Bruin, nat en zacht. In de herfst kraakte het nog onder mijn voeten, maar nu niet meer. Het ligt er stil bij, alsof de winter het nog even vasthoudt. Als ik beter kijk, zie ik dat er toch al iets aan het veranderen is. Er ontstaat nieuw leven tussen het oude blad. Jonge groene sprieten drukken zich omhoog door de vochtige laag bladeren. Dit gebeurt voorzichtig, omdat de temperatuur nog sterk wisselt en de bodem aardig koud is.

Het oude blad op de grond lijkt op het eerste gezicht rommelig en doods, maar het heeft wel een hele belangrijke rol in het bos. Het beschermt jonge planten tegen late nachtvorst. Het biedt schuilplaats aan kleine diertjes. Het houdt vocht vast in droge momenten en het vergaat tot humus, waardoor voedingsstoffen vrijkomen. Een goede basis waar nieuw leven gebruik van maakt.

Maart is een soort overgangsmaand. Het is geen winter meer, maar ook nog geen echte lente. Juist in deze fase gebeurt veel zonder dat het direct opvalt. De bodemtemperatuur stijgt langzaam, de dagen worden langzaam langer. Planten en dieren reageren daarop. Wat boven de grond nog klein en kwetsbaar lijkt, heeft onder de oppervlakte vaak al een flinke voorbereiding doorgemaakt.

Tussen de eerste voorjaarsplanten vallen duidelijke verschillen op. Speenkruid bloeit al met kleine knalgele bloemen. De sneeuwklokjes zijn in deze weken alweer bijna uitgebloeid. Zij horen bij de aller eerste bloeiers. Ik heb ze nog niet gezien maar ik verwacht binnenkort ook de bosanemonen en dotterbloemen. De bosanemonen vormen straks mooie witte tapijten op de bodems van de oude Drentse bossen. Dotterbloemen kleuren binnenkort de natte plekken langs slootkanten en beekdalen oranjegeel. Elke plantensoort heeft zijn eigen moment om te verschijnen, afhankelijk van temperatuur, licht en bodemvocht.

De lente heeft in oude culturen een bijzondere, magische betekenis. Het is de tijd waarin de natuur ontwaakt na de winter. Planten gaan weer groeien, dieren worden actief en het licht neemt toe. Daarom werd de lente vaak gezien als een symbool voor nieuw leven en hoop. In mythes verschijnt de lente als een welkome godin van groei en vruchtbaarheid. Een voorbeeld is de Germaanse godin Ostara, de godin van de lente, het ochtendgloren en de vruchtbaarheid. De naam Ostara zou mogelijk verwijzen naar het oosten waar het licht opkomt. Volgens verhalen brengt zij warmere dagen, bloeiende planten en nieuw leven in de wereld. Ook symbolen als eieren, lammetjes en hazen werden al vroeg verbonden met het voorjaar. Ze staan voor geboorte, energie en nieuwe kansen. De overgang van winter naar lente word gezien als een moment van verandering en vernieuwing. De beste tijd om opnieuw te beginnen en plannen te maken.

Veel mensen lopen door bos zonder deze kleine veranderingen in de natuur te zien, omdat de voorjaarsverschijnselen subtiel zijn. Pas wanneer iemand stilstaat of op gewezen wordt, vallen details op: een doorzichtige scheut, een vers bloemknopje of een stukje nieuw groen dat zich een weg zoekt door het oude blad. De overgang van winter naar lente laat zien dat groei vaak begint tussen wat oud is. De natuur werkt nou eenmaal in verschillende fases.

Het nieuwe seizoen kondigt zich al aan tussen het oude blad. Speenkruid staat al open, sneeuwklokjes ronden hun bloei af, en de bosanemonen en dotterbloemen wachten nog even. Het contrast tussen wat vergaat en wat begint, maakt deze periode bijzonder.’

Puur Natuur - ©Andre Brasse – maart 2026