Ridderdiploma, geheimschrift en lijkroof: archief Van Ewsum nu voor iedereen toegankelijk

RODEN - Het familiearchief van de invloedrijke Groninger familie Van Ewsum is na een jaar vrijwilligerswerk ontsloten voor het grote publiek. Op 13 oktober vieren de Groninger Archieven en Havezate Mensinge dat met een feestelijk evenement in Roden.

Het archief zit vol bijzondere verhalen. Een ridderdiploma uit 1555, een kaarttruc deels opgeschreven in geheimschrift en een lijkroof: het zijn stuk voor stuk vondsten die laten zien hoe een van de machtigste families van middeleeuws Groningen leefde.

Kist op zolder

De geschiedenis van het archief begint in 1893, wanneer archivaris J.A. Feith op de zolder van het stadhuis aan de Grote Markt een oude kist vol documenten van de familie Van Ewsum ontdekt. De familie behoorde tot de invloedrijkste families in de late middeleeuwen in Groningen.

De middeleeuwse stukken zijn geschreven in oud schrift en daardoor moeilijk te lezen. Binnen het publieksproject Tijdcapsule Van Ewsum zijn de documenten daarom gedigitaliseerd en met behulp van tekstherkenningssoftware Transkribus omgezet naar getypte teksten. Omdat die omzetting niet foutloos verloopt, controleren vrijwilligers de transcripties en verbeteren ze waar nodig. Zo trainen ze het AI-model om oud schrift steeds beter te herkennen.

Familiedrama en geheimschrift

De vondsten liegen er niet om. Bezoekers van de tentoonstelling kunnen het prachtig gedecoreerde ridderdiploma bewonderen van Johan van Ewsum, die in 1555 door Philips II tot ridder werd geslagen. Daarnaast zijn er aantekeningen van dezelfde Johan van Ewsum te zien met een kaarttruc, deels opgeschreven in geheimschrift. Ook een muziekstuk over de komst van het nieuwe jaar komt uit de collectie.

Dat de familie Van Ewsum ook familiedrama kende, bewijst het verslag van de herbegrafenis van Onno van Ewsum. Hij werd tegen zijn wil bijgeplaatst in het familiegraf in Middelstum.

Lezing en rondleiding

Tijdens het lanceringsevenement op 13 oktober brengt historicus Redmer Alma de verhalen uit het archief tot leven in een lezing. Daarna kunnen bezoekers mee op een rondleiding door de historische Catharinakerk en Havezate Mensinge, waar de familie zelf heeft gewoond. De middag sluit af met een borrel.

Praktische informatie