Gemaal en praam versterken elkaar op de Open Monumentendagen
PEIZERMADE – Wanneer op de Open Monumentendagen in de gemeente Noordenveld maar liefst 30 monumenten te zien zijn, gaat in ieder geval de aandacht ook uit naar de het gemaal in Peizermade en de praamtochten naar Roderwolde en terug naar het gemaal. Op beide dagen, zaterdag 14 september van 11.00 tot 16.00 uur en op zondag 15 september van 11.00 tot 16.00 uur, is het gemaal te bezichtigen en kan er over het Peizerdiep gevaren worden.
Wanneer Arend Luinge het gemaal in Peizermade binnenloopt komt er een grote glimlach tevoorschijn. De knoppenkast aan de wand kent hij op zijn duimpje. Hij beweegt een hendel van het gemaal heen en weer om smeerolie toe te voegen. Daarna gaat de motor draaien. De motor brult en loeit. De donkergroene gietijzeren kolos is een indrukwekkend gezicht. Historisch erfgoed noemt hij dit gemaal. In gebruik genomen in 1935 en het laatste gemaal met een Kelvin motor in Nederland.
‘Ik doe mee met de Open Monumentendagen omdat ik er lol in heb en de mensen die het meebeleven vinden het fantastisch. Ook daar geniet ik van. Het is een heel bijzonder gemaal, waarvan ik vind dat dit moet blijven. Of dat ook gaat gebeuren is tot nu toe nog steeds onzeker. Ik hoop dat het Waterschap eens duidelijkheid schept in deze kwestie.’
Arend Luinge is bewoner van de naastgelegen dienstwoning. Gemaal en woning horen bij elkaar. ‘Kijk,’ zegt hij, ‘dit raam is speciaal gericht op het gemaal. Een kleine uitbouw met een smal venster geeft uitzicht op het gemaal vanuit de keuken. Zo kon je vanuit de woning zien hoe het gemaal draaide en of het niet te heet werd. Kwam de stoom eraf dan moest de beheerder snel naar gemaal om het te laten afkoelen. Dit is een geweldig gemaal, zeker gezien zijn originaliteit. En daarbij ook nog eens gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School. Het zou om die reden nooit verloren mogen gaan.’
Op de Open Monumentendagen is er ook de mogelijkheid om met de praamtochten mee te gaan. Varend over het Peizerdiep richting Roderwolde. Een tocht van drie kwartier. Fietsen worden ingeladen in een busjes, mede mogelijk gemaakt door schadebedrijf Bathoorn uit Roden. In Roderwolde staan de fietsen dan weer langs de kade. Daarna gaat de praam weer terug richting gemaal. Ook dan kan er weer publiek mee. Vrijwilligers met een vaarbewijs besturen de pramen. 25 personen kunnen er per keer mee en er is geen reservering mogelijk. Arend Luinge: ‘Een echte aanlegsteiger is er niet, maar vele handen helpen elkaar. Eens was er een jongeman in een rolstoel. Ook die kwam gewoon met vereende krachten in de praam. Die heeft die middag echt genoten. Vooral van het laatste rechte stuk richting de draaiende molen in Roderwolde vond hij indrukwekkend. Zijn handen bewogen mee met de wieken. Ik vond dat echt prachtig om mee te maken.’
Dat soms niet alles naar wens loopt hoort ook bij de Open Monumentendagen. Arend Luinge kan er mooi over vertellen. ‘Het Peizerdiep is ongeveer 1,5 meter diep. Door afgravingen is het tracé niet helemaal meer goed zichtbaar. Eens zaten we vast en moest er hulp komen. 1,5 uur konden we niet voor- of achteruit. Maar een plezier dat we hebben gehad. Er werd heel wat afgezongen en gelachen. Ik had dat niet willen missen.’
Dat het gemaal niet in onbruik raakt is mede te danken aan het regelmatig laten draaien van de motor. ‘Eens in de drie weken zet ik de motor aan, maak hem schoon en controleer de olie. Ik beleef er plezier aan. En wij wonen hier natuurlijk geweldig. De Hamersweg zien wij als onze eigen oprijlaan.’ Wie dit alles ook eens wil meebeleven kan op 14 en 15 september gewoon langskomen.
