IPP - Pierswiek

Toen Moarum nog n klein plakje was en de heide zich uutstrekte tot aan e horizon, heurde Jan veur t eerst proat over et groaven van n kenoal.

Dat was neudeg, want de turf mos vot, t was brandstof veur steden, veur huzen en febrieken. Mannen met schoppen en koares begonnen te groaven. Dag noa dag. Week noa week. Jan zat op n stobbe en keek toe. ‘Dat wordt wat’, zee der..

En ienerdoad, langzoam aan ontston der n voarweg die loater de levensoader van e Pierswiek worden zol. De Pierswijk (ok wel Holtropswiek noemd) ien Moarum is noemd noar Pier Holtrop. De familie Holtrop woonde ien n historische, nou verdwenen, versterkt huus dat vroeger aan e westkaant van e wiek lag. De eerste turfschepen kwammen, et wadden smalle proamkes met bruune zeilen. Aan t roer stonden mannen met verweerde koppen.

Ze voeren òf en aan, beloaden met zwaart gold uut et veen. De hoaven groeide en de draaikom werd aanleid, zodat de schepen keren konden. En Jan? Die ston-der altied. Met zien pet scheef op e kop. Toen de turfwinning minder werd, dochten summegen dat et doan was met de Pierswiek. Mor Jan schudde zien kop. ‘Wotter viendt altied wel weer wat te doen.’ En hij kreeg geliek, want de boeren kwammen. Loadings mest die vanuut de omgeving verscheept werd. Doarna bieten en eerappels.

De boten lagen sums riegendik aan e wal. Ien e herfst hing er n geur van eerde en natte klei over de hoaven. Jan kende alle schippers en elke boer, zulfs elke hond die metvoarde. De Pierswiek leefde. Toen kwam de tied van e melk. Boeren uut de wiede omtrek brochten heur melkbussen noar t wotter.

De eerste melkfebriek van Moarum draaide op volle kracht. Elke mörgen heurde Jan et bekende geluud van e melkbussen. Kling. Klang. Kling. Op kolle winterdoagen werd de hoaven wit van e stoom. En tussen alle bedrievigheid voarende de gebroeders van der Velde. Heur melkboot werd n vertrouwd gezicht. De letste joaren werd de melk aal voaker overloaden op melkrieders die et verder vervoerende noar de nije febriek ien Moarum-West. Jan zag de verandering. Vrachtwoagens kwammen. Wegen werden beder en t wotter verloor langzoam terrein. Mor nog altied voarde de melkboot.

Op n dag zag Jan de melkboot van de gebroeders van der Velde veur de leste keer vertrekken. Hij ston allinneg aan e wal. De motor pruttelde. Et wotter klotste zacht tegen de kant en de boot voarde vot. t Was net asof zij ok wis dat et de leste reis was. Jan nam zien pet òf en keek heur noa totdat ze heulemoal vot was. Loater verschenen der nije loadings. Gien turf, gien bieten, gien melk, mor holt.

Grote partijen holt veur timmerfebriek De Volharding van Gjaltema. Planken, balken en stammen. De geur van vers gezoagd holt hing over de hoaven. Jan von et mooi. ‘Elke tied het zien vracht’, zee er, ‘mor wotter blift wotter.’

De febriek groeide en de hoaven bleef belangriek. Nog één keer leek het of dat de olle tieden terugkwammen. Mor niet alles draaide om wark.

Ien e zummer werd de Pierswijk et domein van e jeugd. Kiender lerende der zwemmen. Jan zat dan op n poaltje. En zee: ‘Niet te wied votzwemmen, jonges!’ Niet één luusterde, mor elkeneen kende hum. Ien e winter veranderde alles.

Dan werd et wotter ies, der werd scheuvelt en lacht. De Pierswiek heurde bij et leven van Moarum. Toen was t joarenlang rusteg.

Woar vroeger roast werd, heurde je nou de vogels fluiten. Woar de boten lagen, groeide nou gras. Kiender werden olders en olders werden grootolders. Mor de verhoalen bleven. Sums wees der één noar t wotter. ‘Doar zwommen wij vroeger. Hier lag de melkboot.’ En heul sums dochten de minsen een man met n pet te zien. Leunend op n hek, kiekend noar t wotter.

Toen kwammen der opnij plannen, net as honderd joar terug. Gien kenoal, gien febriek, mor huzen, een nije wiek. Minsen vergoaderden en moeken tekeningen.

Olle gebouwen verdwenen en moaken ploats veur nije ontwikkelingen. De wens bleef om et karakter van e Pierswiek zichtboar te holden. Jan stond op n dag aan e kaant van et terrein, hij keek noar de machines en de minsen.

Een jongen van n joar of tien fietste veurbij. ‘Wat vienden joe dervan?’; vroeg er.

Jan glimlachte en zee “alles veranderd.” Hij wees noar et plak woar ooit de draaikom lag, noar t wotter en noar de olle hoaven. ‘Mor as ze de verhoalen bewoaren, dan is niks echt verdwenen.’

De jongen knikte. Toen hij nog es omkeek was Jan vot. Mor Jan uut Moarum holdt hier nog altied n oogje ien t zeil. En zo leeft de Pierswijk verder. Niet allinneg op koarten, ien gebouwen en plannen, mor ien verhalen.

Zo as dat van Jan uut Moarum.

Jan van der Velde/Leneke Struiksma

Mientje: ‘ ‘Elke tied het zien vracht, mor wotter blift wotter.’’