Ik Proat Plat over de iesboanen: eind 1800 was er al een ijsbaan bij Doezum
t Is meertmoand en de meeste iesboanen binnen et wotter al weer kwiet en de schoapen lopen al weer ien t laand.
As je oldere minsen over de winters van vroeger heuren, konden ze elke winter scheuveln, op n gracht, poeltje, diepke of n voart. En elkeneen kon ok scheuveln, de één nog harder dan de ander. Op e lokoale iesboanen werden elke winter meerdere wedstrieden holden.
En ok lagen der vrachten snij, as je de ollen loven moeten stelt et nou heulemoal niks meer veur.
Eind 1800 wa-der al n iesboan ien Doezum. De iesboan lag op n stuk laand ten zuden van e meulen “De Bombay”. t Was n stuk petgatlaand wat vroeger baggeld west het. De landerijen der om hin wadden ok alpmoal moerasseg rietland. t Laand was vermoedelek van e Hervormde kerk van Doezum, van oldsher hadden die nogal wat landerijen aan e Eesterweg.
Die iesboan ien Doezum was niet zomor een ondergelopen stukje laand nee der was zulfs n echte iesvereniging genoamd “Doezum”en ze hadden een bestuur bestoande uut veul bekende minsen uut et dörp. De Iesvereniging “Doezum” gaf zulfs aandelen uut.
Op n veltje papier van n kladblokje ston: Bewijs voor vijf renteloze aandelen ten laste van de IJsvereniging Doezum te Doezum. Met n tiencijferig nummer der achter en handtekening van e puutholder.
Hoeveul as dat dan weerd was, is niet bekend.
Ien e winter werd er wotter uut de Zijlroe pompt met n benzinemotor met schroef.
De iesboanvereniging had bijna gien kosten, de huur van et petgatland zal ok niet veul west wezen.
De omringende dörpen hadden gien iesboan en die scheuvelrieders kwammen ok alpmoal noar Doezum.
Der werden veul hardriederijen holden, eerst veur de kiender en dan veur de volwassenen. De priezen die verdiend worden konden wadden niet mis. De kiender kregen een poar nije scheuvels as pries en veur de groten wadden der geldpriezen.
De Drachtster Courant van 20 januari 1887 meldde dat: “De IJsclub te Doezum zorgde, op den 15 dezer, op loffelijke wijze voor eene kinderpret. Vele en verschillende heel aardige prijzen en premiën werden uitgeloofd tot het houden van een wedstrijd op schaatsen. Hieraan namen 32 schoolkinderen deel.”
In de Kollumer Courant van 20 december 1890 ston vermeld dat er 10 wichter en 26 jongens van 12 joar en jonger, onder leiding van de IJsclub, een wedstried op scheuvels holden hemmen. Met uuteroard de uutslag. “Het kindervolkje keerde zeer voldaan huiswaarts. Ook hadden zij chocolade gedronken, hun verstrekt door K. Nieweg en vrouw, door wie deze pret was aangeboden en waarvoor wij hun gaarne onze dank betuigen.”
n Poar joar loater worden de wedstrieden zulfs vermeld ien t Nijsblad van t Noorden.
De “hardrijderij” was ok veur vrouwen, de tweede pries was veur n Doezumer vrouw en heur pries was vijf gulden. De eerste pries was tien gulden, die ging noar Opende.
En zo reisende mannen en vrouwen alle iesboanen ien e wiede omgeving òf. Ze verdienende der een oardeg cent met. Dat was mooi metnommen want ien e winter wa-der op t laand toch niet veul te verdienen.
Een bekende krudenier uut Doezum pikte ok n groantje met, want hij ston alle middoagen met n koek- en zopie tent met sukkeloademelk en sukkeloade repen op t ies. k Heb even opzöcht wat nou eigleks zopie is. Dat was n starke warme drank, bestoande uut bokbier, eier, kaniel, kruudnoagel en rum. Wat zallen ze noa zo’n borrel hard scheuveln kinnen.
De krudenier uut Doezum had de smoor ien as et zo hard vroor dat ok de Doezumertocht bevroren was, want dan ging elkeneen op e voart scheuveln. Dan ston er n krudenier uut Kornhorn, met n hok van bruune kleden op t ies.
Der wadden ok altied wel boanvegers op e Voart te vienden, met van die heule lange bezzems was de Voart zomor schoonveegd. Ze vonden dat natuurlek ok heul gezelleg, der was altied wel wat te beproaten.
De Doezumer iesboan is opheven ien 1942/1943. Der was soavonds gien verlichting en toen Grodegast een iesboan kreeg met verlichting was t òlopen veur de Doezumer iesboan.
Ien e Peebos was n poeltje wat deur de Peebossers bruukt werd as iesboan. Der werden ok wedstrieden holden. De poel werd Kooispetten noemt en i-der nog atied. t Is nou n camperploats “Peebos 33”, rond et poeltje stoan nou regelmoateg wat campers.
Leneke Struiksma
Mientje: “Uutkieken, straks hest n kletspoot!”
