Nog weinig participatie bij nieuw participatiebeleid Noordenveld

GEMEENTE – In 2021 besloot de gemeente Noordenveld een werkgroep participatie op te richten. Het plan ontstond om de inwoners meer recht van spreken te geven als het gaat om vergunningsaanvragen en andere zaken die in de omgeving spelen. Hoe mooi het plan ook is, toch zijn een hoop inwoners ontevreden. ‘Ze doen toch wat ze willen.’

Het klinkt als een prachtig initiatief. De inwoners invloed laten uitoefenen als het gaat om besluiten nemen. Dat kan in het klein bij een kapvergunning voor de buurman, maar ook bij nieuw te bouwen wijken. Het beleid speelt een belangrijke rol binnen de Omgevingswet en is sinds 1 januari dit jaar van kracht. Iedere keer wanneer een omgevingsvergunning wordt aangevraagd, is de indiener verplicht aan te geven hoe en óf er geparticipeerd is. De gemeente heeft de complete werking van het beleid verwoord in een handreiking.

Het beleid

‘Inwoners van Noordenveld die van plan zijn iets te willen bouwen, verbouwen of ontwikkelen, dienen op tijd buren en andere belanghebbenden te betrekken bij de plannen. Dit heet participatie.’ Het zijn de eerste regels waar de handreiking mee opent. De gemeente benoemt het beleid als een sociaalmaatschappelijk initiatief om samen met de inwoners te zorgen voor betere besluiten. De inwoner is zelf verantwoordelijk voor het organiseren van participatie. ‘Mogelijke bezwaren kunnen ook zorgen voor nieuwe en creatieve ideeën’, wordt vermeld. Dan is het hopen op een goede verstandshouding met de buren, mocht bijvoorbeeld een kapvergunning nodig zijn. Elke aanvraag die binnenkomt bij de gemeente wordt getoetst aan het gemeentelijk omgevingsplan. Deze bevatten regels die gelden voor een fysieke leefomgeving. Mocht er niet voldaan zijn aan participatie? Dan kan de gemeente ervoor kiezen een aanvraag niet in behandeling te nemen. De indiener krijgt vervolgens de tijd om alsnog hieraan te voldoen. Compleet een aanvraag weigeren mag de gemeente niet op het participatie-onderdeel. De handreiking bevat ook een schema waarin staat wanneer participatie wel óf niet noodzakelijk is. Niet vergunningsverplicht of enkel iets melden? Dan is participatie niet noodzakelijk, maar wel handig. Wil iemand een omgevingsvergunning aanvragen voor een initiatief dat past binnen het omgevingsplan? Dan is participatie wenselijk, maar ook niet noodzakelijk. Is een omgevingsvergunning nodig dat niet past in de omgevingswet? Dan is participatie in sommige gevallen verplicht. De handreiking is voor sommige inwoners moeilijk te volgen. Participatie is dus niet altijd verplicht, maar wel wenselijk. Daarnaast maakt het ook nog uit hoe groot of hoe klein het initiatief is. Met een ‘effectmeter’ worden punten toegekend aan de categorieën weinig, gemiddeld of veel. Vanuit de behaalde punten kan een ‘participatieroute’ gevolgd worden. Ook biedt de handreiking nog tien ‘tips & tricks’. Tips die genoemd worden zijn: ‘houd presentatielijsten bij en maak verslagen’, ‘maak een overzicht van de participatiestappen die u heeft gezet en wat de (tussentijdse) resultaten zijn en deel deze met betrokkenen’ en ‘maak goed inzichtelijk wat u wel en niet hebt kunnen doen en wat daarbij de overwegingen zijn geweest’. Is dat allemaal gelukt? Dan kan de vergunning worden aangevraagd via www.omgevingsloket.nl. Het kost wat meer tijd, maar volgens de gemeente heeft het dan wel gezorgd voor een gezamenlijk besluit waar eenieder in is tegemoetgekomen. Albert Nieuwenhuis van Lijst Groen Noordenveld (LGN) werkte mee aan het plan en is tevreden. ‘We vinden het bij LGN heel belangrijk dat participatie plaatsvindt. Eind vorig jaar hebben we het plan ontwikkeld en uitgeschreven. Het is belangrijk dat inwoners, los van het plan, gehoord worden. Maar vergis je niet, dit plan is een hele cultuuromslag binnen de gemeente. Er moet nu heel anders gedacht en gehandeld worden. Ambtenaren kijken niet enkel meer naar de regels, maar wegen ook de voor- en nadelen af. Het heeft tijd nodig om dat goed tussen de oren te krijgen.’

Veel weerstand

Participatie zou kunnen leiden tot meer draagvlak in de omgeving. Maar er zijn ook signalen waardoor er juist een afstand lijkt te komen tussen gemeente en inwoner. Op de handreiking prijkt een grote witte cirkel, waarin met rode sierletters staat geschreven; ‘Goede plannen maak je samen!’ Maar wat is samen? Daar is nogal wat onduidelijkheid over ontstaan. Sinds de invoering van het plan heeft de gemeente niet altijd geparticipeerd bij grote vraagstukken. Het meest bekende geval is de weerstand van veel Norgers omrent de verhuizing van het Dr. Nassau College naar De Brinkhof. Dat resulteerde in een gespannen sfeer tijdens de viering van 50 jaar De Brinkhof. Daarnaast besloot het Dr. Nassau College vanwege de weerstand niet over te gaan op verhuizing. Nieuwenhuis: ‘De afspraak was dat lopende projecten niet vallen onder dit beleid, maar nieuwe projecten wel. Wat gebeurd is bij De Brinkhof laat heel goed zien dat participatie juist wél had gemoeten. Mensen mogen wel iets vertellen, maar er gebeurt niks mee. Er wordt nog te vaak sinds 1 januari niet geparticipeerd en geluisterd. Als raad hebben we een controlerende functie en we rekenen het de gemeente zwaar dat het participatiebeleid niet correct wordt uitgevoerd.’ Wat ook niet helpt bij het invoeren van het participatiebeleid, is de opstand van zo’n vijftien bewonersgroepen uit Noordenveld. Zij slaan de handen ineen en zien de gemeente als ‘onbehoorlijk bestuur’. Keiharde woorden die wethouder Jos Darwinkel tegen RTV Drenthe omschreef als ‘grote woorden’ en hij herkent zich niet in de term ‘onbehoorlijk’. Hoe gaat de gemeente het participatiebeleid invoeren in een gemeente die nu al scheuren vertoond? ‘We hebben laatst een avond georganiseerd waar mensen hun onvrede konden uiten. Iedereen is voor participatie, maar dan moet dat ook door de gemeente serieus genomen worden. Ze moeten veel werk verrichten om dit recht te trekken. We zijn een half jaar onderweg, dus het kan nog. Ik heb er wel vertrouwen in.’ Voor de kleine individuele kwesties benadrukt Nieuwenhuis: ‘Mocht er een slechte verhouding zijn tussen de initiatiefnemer en de buurt of buren, waarbij tegenstand onvermijdelijk lijkt, dan mag een aanvraag alsnog gedaan worden. De gemeente kijkt nog altijd naar de landelijke afspraken, maar men doet er goed aan om altijd de samenwerking op te zoeken en gebruik te maken van zijn of haar participatierecht. Ik verwacht dat de gemeente spoedig zaken op orde stelt, zodat we de vruchten kunnen plukken van dit waardevolle beleid. Je leefomgeving inrichten waar iedereen een stem heeft. Dat is het doel van dit beleid en laten we daar met zijn allen naar streven. Het beleid is goed, nu nog de uitvoering.’ Wie van plan is een omgevingsvergunning aan te vragen doet er goed aan om informatie in te winnen via www.noordenveld.nl/participatiebeleid.