Schotse hooglanders in de natuur

Als natuurfotograaf loop ik regelmatig met mijn camera door natuurgebieden. In de ochtend en avond is het buiten nog rustig. De zon komt langzaam op of gaat onder en het licht is vaak mooi. Tijdens die fototochten kom ik ze regelmatig tegen: Schotse hooglanders. Ze staan in het veld, midden op het pad, of ze liggen rustig te herkauwen in het gras. Elke keer opnieuw ben ik onder de indruk van hun stoere uiterlijk en rustige gedrag.

De Schotse hooglander is, verrassend, een runderras dat van oorsprong uit Schotland komt. Het ras bestaat al honderden jaren. Deze runderen zijn goed aangepast aan ruige gebieden en koud weer. Ze hebben een dikke vacht (wit, zwart en bruin) die hen beschermt tegen wind en regen. Hun lange horens maken ze indrukwekkend om te zien. Het zijn rustige dieren, als je ze maar met respect benadert en de nodige afstand houdt.

Dat laatste is belangrijk om te weten: je moet altijd afstand houden. Hoe lief en knuffelbaar ze er ook uitzien, het blijven grote, sterke dieren. Vooral moederdieren met kalfjes kunnen zich bedreigd voelen als je te dichtbij komt. Ze willen dan hun jong beschermen. Houd daarom zeker 25 meter afstand.

Dat doet me trouwens denken aan een voor mij onvergetelijk moment. Ik heb eens een fotowand met hooglanders geleverd voor de wachtruimte van een huisartsenpraktijk in Roden. Daar zag ik eens een klein onverschrokken meisje een van de hooglanders op de foto aaien. Dat was heel aandoenlijk om te zien. Die hooglanders kun je wel aaien.…

In tegenstelling tot onze Nederlandse melkkoeien leven Schotse hooglanders het hele jaar buiten. Ze worden niet gemolken en krijgen meestal geen krachtvoer. Melkkoeien zijn door de mens gefokt om zoveel mogelijk melk te geven. Ze leven vaak in weiden en stallen en hebben meer verzorging nodig. Schotse hooglanders zijn juist sterk en zelfredzaam. Ze zoeken hun eigen voedsel in de natuur.

Dat is ook precies waarom ze vaak worden ingezet voor natuurbeheer. Door te grazen houden ze graslanden open en zorgen ze dat struiken en bomen niet te veel gaan groeien. Zo blijft er ruimte voor bloemen, insecten en vogels. Hooglanders eten niet alleen gras, maar ook jonge boompjes en ruigtes. Dat maakt ze heel geschikt voor het beheren van natuurgebieden.

Ze zijn niet kieskeurig en kunnen leven op voedselarme grond. Dat is handig, want veel natuurgebieden zijn juist schraal. Als je een kudde Schotse hooglanders in een gebied laat grazen, blijft de soortenrijkdom aan planten en dieren vaak goed in stand. De eerste Schotse hooglanders kwamen in de jaren ’80 naar Nederland. Inmiddels lopen er honderden in natuurgebieden door het hele land, ook in Drenthe.

Wat ik mooi vind aan deze dieren is hun rustige aanwezigheid. Ze lijken niet veel te doen, maar ze werken hard aan het landschap. Zonder lawaai of machines. Ze zijn een belangrijke hulp in de natuur. Met hun indrukwekkende uiterlijk zijn ze een bijzondere verschijning in het landschap. Ze houden onze natuur open en gevarieerd, gewoon door te grazen. Als we deze dieren met respect behandelen en voldoende afstand houden, kunnen we nog lang van hun aanwezigheid genieten. Voor mij zijn het echte medebewoners van het veld – stil, krachtig, onmisbaar en ook nog mooi om te fotograferen.

Andre Brasse - Puur Natuur – juli 2025