De Blutterij; ‘t Westerkertierse woord veur n vellenbloterij
t Woord blutterij kende ik niet, loat stoan dat je dan wieten wat et is. Blutterij is t Westerkertierse woord veur n vellenbloterij. Dat zee me nog niks, mor toch schient et dat er vroeger ien Nijkerk op t enne van e Hoavenstroat een blutterij stoan het.
De Hoavenstroat werd eerder deur de minsen Schipsloot noemt.
Aan t enne van e Schipsloot was de hoaven van Nijkerk woar voak mor één boot lag, de snik
van de beurtschipper Oabel van Til. Ien e joaren veur de oorlog vervoerde hij spul van en noar Stad. Ien t hoavenke lagen ok voak boomstammen van klompmoaker Sikkema te wottern, uut die boomstammen moakte hij de klompen. Deur t wottern van boomstammen wordt de kwaliteit van et holt beter.
As je dan veurbij et stoomgemoaltje liepen en noar rechts gingen kwam je bij de blutterij.
Ien dat gebouw werden dooie dieren, zoas lamkes en knienen van heur vel ontdoan. Die vellen hingen dan onder n òfdak te dreugen. t Ofvalwotter van de blutterij werd loost op de Koaterhals.
n Klein stukje verderop ien t knoal werd er ien dat zelfde t òfvalwotter zwommen. Dat kon de Nijkerkers niks schillen. De toenmoalege huusarts, dokter Sauer, wa-der niet bliede met dat de minsen ien dat vieze wotter zwommen. Hij woarschauwde regelmoateg dat je doar wel ziek van worden konden.
Et Nijkerkerdiep en de Koaterhals liepen op dat stuk noast mekoar met n diek der tussen. Op die diek ston de blutterij. Dankzij et boek Noorderland is er over t ontstoan van de blutterij veul bekend.
Ien 1917 verpachtte landbouwer Bernardus Datema van t Foan ongeveer vief oare grond aan et Nijkerkerdiepke, aan koopman Takkenberg uut Zuudhörn en koopman Bellinga uut Nijkerk.
De erfpachtpries was F 17,50 mor wel onder vittien veurwoordes.
Et perceel mocht bebouwd worden met één of meer gebouwen. De pachters werden verplicht om alle vracht over t Nijkerkerdiep en Hoendiep met te geven aan schipper Jannes Nieuwhof. Dizze Nieuwhof was trouwd met n dochter van Bernardus Datema, vandoar.
Ien 1923 kocht Cornelis Bellinga, Takkenberg uut. Op de grond ston toen al n warkploats.
Tot 1950 had Cornelis Bellinga hier zien vellenblutterij en wolhandel.
De wolhandel liep ien die tied heul goed. Ien de drie noorderleke previnzies werd de wol van de boeren aankocht of ruild veur wollen dekens.
De zwoare zuver wollen dekens wadden warm, van de beste kwaliteit en ze sleten amper.
Dizze dekens werden bij de bekende wolfabrieken, zoas AaBe ien Tilburg, moakt.
De wol werd ien e blutterij sorteerd, wossen en ien t dreughok bij n kachel dreugd.
Grote boalen wol werden met de vrachtwoagens van Transport Boersma van Schipsloot, noar Tilburg of Leiden brocht. Ien e vellenblutterij mosten de vellen schoonmoakt worden en doarnoa zolt worden.
t Wotter van t Nijkerkerdiep werd bruukt om de vellen schoon te moaken.
Veul minsen uut de omgeving hemmen ien e blutterij warkt, der hing altied n gezellege sfeer.
Onder de boeren die wol aan Bellinga leverden en doar dekens veur terug kregen, wadden ok boeren die n boerderij van et Koninklijke huus pachten. Doarom mocht Bellinga zich hofleverancier noemen. Noa de oorlog hemmen de zeunen van Bellinga et bedrief overnommen.
De opkomst van synthetische goarens moakte de wolhandel een stuk minder aantrekkelek.
Elkeneen kent wel de winkels van Bellinga ien Nijkerk dat liep een stuk beter dan de blutterij en wolhandel.
Doarom verhurende de Bellinga’s de blutterij aan Reitsema en Zn. Zij kochten de blutterij en hadden een vellen- en wolhandel ien Nijkerk.
Ien 2005 i-der weer n andere eigenoar kommen, die het er ien 2020 ok n huus bij bouwd.
Mooi plakje om te wonen, aan de ene kant de Koaterhals en aan de aandere kant et Nijkerkerdiep.
De blutterij is al lang niet meer ien warking.
Leneke Struiksma
Mientje: ‘ Hij het zien huud duur verkocht!’
