Van heuren en zeggen.
Ik heb de oorlog niet echt metmoakt mor wel van heuren en zeggen.
Van opa Reitsma die tiedens de oorlog met e Drachtster tram (Foto: Beeldbank Groningen: Drachtster Tram ien Nuus) noar Stad ging met spek om zien middel bonden om dat vervolgens ien Stad te verkopen. Hij ging dan ok doalek bij mien pappe op bezoek. Pappe was 19 joar en boerenknecht bij boer Ausmoa aan e Holtwal ien Moarum. Hij verzörgde t heem en de dieren, molk de koeien en spande de peerden veur de woagen. Op n dag kreeg er n trap van n peerd en most noar t ziekenhuus ien Stad. Tiedens de oorlog was dat nog wel n ‘dingetje’ uuteindelek is er met de peerdetram vervoert. Dat ongeluk was ok drekt zien geluk, hij was ‘gehandicapt’ op et moment dat er veur de arbeidseinzatz oproepen werd. Hij was al aan de beterende hand mor ging toch, zwoar leunend op n stok, noar t arbeidsbureau op e Kruusweg om hum aan te melden. Ze wezen hum geliek de deur met de woorden ”Doe bist krank”.
Van mien opoe Reitsma die mien pappe op zolder verstopte as de Duutsers de Holtwal opkwammen op zuuk noar onderdukers.
Van mien opa Alserda die oproepen werd veur de mobilisoatie en zien vrouw met 3 lutje kiender achterloaten most. Vanòf zien standploats stuurde hij mien mamme een mooie ansichtkoart met de opdracht ; Lieve Antje. Je moet je moeder goed helpen. Van je liefhebbende vader. Noa de oorlog is er ienzet worden veur de bewoaking van Kamp Nuus.
Van mamme die as wichtje vlakbij de Jiltdieksheide aan t speulen was toen er n vliegtuug neerstörtte.
Van mien oma Alserda die de schoolmeester ien e Penne te eten gaf en mien mamme thuus hield van school. Ze kon beter thuus helpen dan Duuts leren, was heur mening. Meester was t met heur eens. En noa de oorlog konden de minsen uut Kamp Nuus, as ze ien e buurt op t laand aan t waark wadden, altied rekenen op n warme hap.
Mien schoonvoader die met n groep mannen uut Blokziel een postkantoor overviel en bonnenboekjes onder de vloer van zien huus verstopte. Op n gewone waarkdag, omdat er te vroeg bij t pad was, werd er oppakt en òfvoerd noar n Duuts arbeidskamp vlak over de grens.
Al die verhoalen heb ik heurd en de emotie zien bij de vertellers. De ene vertelde et as n oaventuur de ander kon der niet over proaten en werd alle meidoagen van zien verdere leven stil en òfwezeg.
De dag dat de vrede aanbrak, wat n feest….sukkeloa, sigareten, harmonicoamuziek, jeeps met Canadezen die deur t noorden trokken. De verstopte vlaggen kwammen weer op batterij.
Mor t had ok n donkere kant.. niet elkeneen kon de vrijheid vieren. Deur verdriet of achteròf gezien verkeerde keuzes, werden hiele groepen veur de rest van heur leven tekend.
Wij zeggen al 80 joar ‘Dat nooit weer” mor toch, vandoag aan e dag binnen der nog altied machtege mannen die et wrede oorlogsgeweld ien stand holden. Vrijheid is niet vanzelfsprekend, wij zallen der veur strieden moeten.
Alie de Vries
Mientje: ‘Alles te wieten moakt ok niet gelukkeg!’
